پریان ایرانی به روایت افسانههای جادویی
نویسندگان
1 دانشیار گروه مردمشناسی اجتماعی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران.
doi
10.22103/jis.2021.15276.1997چکیده
پریانی بسیار در روایات کهن پدیدار شدهاند، گاه زیانکار، گاه یاریرسان. پری در افسانه، همچون همتای اساطیریاش صاحب نیرو و قدرتی ماورایی است؛ اما هیأتی ایزدانه ندارد. بیشتر آثار نگاشته شده در خصوص پریان دربارۀ تبارشناسی آنان و جای پای حضورشان در ادبیات کلاسیک ایرانی است و اثری نگاشته نشده که به ابعاد تنانی، روانی و ارتباط پریان با جهان هستی بپردازد. حال آن که چنین نوشتاری میتواند دستمایهای برای نویسندگان خلاّق در حوزۀ ادبیات کودکان و نوجوانان و حتی بزرگسالان باشد. در این نوشتار به کمک کتاب طبقهبندی قصههای ایرانی نوشتهة اورلریش مارزلف و به روش اکتشافی، قصههایی که در آن پری حضور داشتند مورد مطالعه قرار گرفتند. روشن شد که پریان گرچه سرزمین خود را دارند اما در جهان آدمیان در دوردستها، قلعهها، سرچشمههای آب، باغهای زیرزمینی زندگی میکنند. زیبایی آسمانی دارند، هم زن و هم مردند، با آدمیان وصلت میکنند، اما تنها وصلت دختر-انسان است که با مردپری دوام میآورد. برخی حیوانات هم ممکن است یک پری باشند. خلق و خوی آنها آمیزهای از خوبی و بدی است و رازهایشان را باید حرمت نهاد. پیکرگردانیهای بیشمار دارند و ارتباطی انداموار با جهان گیاهان. گویی پری را میتوان بودهای سیال میان جهان گیاهی، حیوانی و حتی انسانی تصویر کرد.