بازخوانی واژة «لو» در شاهنامة فردوسی

نویسندگان

1 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بین المللی امام خمینی، قزوین، ایران

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه سمنان، ایران.

doi
10.22103/jis.2020.16574.2078
چکیده

بازنگری در متون گذشته و تطبیق واژه­های مبهم یا ناآشنای آن­ها با واژه­های رایج و زنده در برخی گویش­ها-البته پس از اطمینان از اینکه، از رهگذر خطای محرِّران و نسخه‌نویسان نیست- می‌تواند رافع ابهامات ناخواستة متونی باشد که به سبب ناآشنایی مصحِّحان و فرهنگ‌نویسان با گویش‌ها یا غفلت از آن‌ها، به نادرست ثبت شده یا به جرح و تعدیل ذوقی انجامیده و گاه در فرهنگ‌ها به اشتباه معنا شده است. در میان متون کلاسیک فارسی، شاهنامه فردوسی به سبب گرایش ذاتی آن به احیای زبان فارسی و دقت در کاربست واژه­های سرة فارسی، زمینه­ای ‌مناسب برای بازنمایی مشکل ضبط و ثبت صحیح بیت­ها و واژه­های در فرایند تصحیح و فرهنگ‌نویسی است.  بنا بر همین ضرورت، این جستار به شیوة استقرایی و با بررسی مفهوم واژة «لو» از خلال گویش­های رایج و زنده مانند گویش سرخه­ای و طبری، ضمن بیان معنای صحیح و دقیق آن در شاهنامه و اثبات نادرستی درج معنای «پشته یا بلندی» در مصراع «رهی تازه پیش آیدت پر ز لو» به این نتیجه رسیده است که تمامی نسخه­های موجود شاهنامه به دلایلی مانند در اختیار نداشتن نسخه­ای که واژة «لو» در آن به کار رفته باشد با بی­اعتنایی به ضبط این بیت در برخی فرهنگ­های فارسی ازجمله فرهنگ جهانگیری و فرهنگ دهخدا از ضبط درست واژة «لو» و بیت مربوط با آن غافل مانده­اند.