بازخوانی واژة «لو» در شاهنامة فردوسی
نویسندگان
1 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بین المللی امام خمینی، قزوین، ایران
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه سمنان، ایران.
doi
10.22103/jis.2020.16574.2078چکیده
بازنگری در متون گذشته و تطبیق واژههای مبهم یا ناآشنای آنها با واژههای رایج و زنده در برخی گویشها-البته پس از اطمینان از اینکه، از رهگذر خطای محرِّران و نسخهنویسان نیست- میتواند رافع ابهامات ناخواستة متونی باشد که به سبب ناآشنایی مصحِّحان و فرهنگنویسان با گویشها یا غفلت از آنها، به نادرست ثبت شده یا به جرح و تعدیل ذوقی انجامیده و گاه در فرهنگها به اشتباه معنا شده است. در میان متون کلاسیک فارسی، شاهنامه فردوسی به سبب گرایش ذاتی آن به احیای زبان فارسی و دقت در کاربست واژههای سرة فارسی، زمینهای مناسب برای بازنمایی مشکل ضبط و ثبت صحیح بیتها و واژههای در فرایند تصحیح و فرهنگنویسی است. بنا بر همین ضرورت، این جستار به شیوة استقرایی و با بررسی مفهوم واژة «لو» از خلال گویشهای رایج و زنده مانند گویش سرخهای و طبری، ضمن بیان معنای صحیح و دقیق آن در شاهنامه و اثبات نادرستی درج معنای «پشته یا بلندی» در مصراع «رهی تازه پیش آیدت پر ز لو» به این نتیجه رسیده است که تمامی نسخههای موجود شاهنامه به دلایلی مانند در اختیار نداشتن نسخهای که واژة «لو» در آن به کار رفته باشد با بیاعتنایی به ضبط این بیت در برخی فرهنگهای فارسی ازجمله فرهنگ جهانگیری و فرهنگ دهخدا از ضبط درست واژة «لو» و بیت مربوط با آن غافل ماندهاند.