فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ظهور شعر عارفانه در ایران و انگلستان در یک بازة زمانی یکسان صورت نگرفته است. در ایران شعر عرفانی از اوایل قرن ششم هجری به بعد با ظهور سنایی شکلی گسترده می‌یابد و با عطار، مولوی و حافظ تا قرن هشتم به اوج شکوفایی خود می‌رسد. در انگلستان نیز با شکل‌گیری رنسانس در قرن هفدهم میلادی شعر مذهبی و عرفانی با جان‌دان آغاز می‌شود و با شاعران متافیزیک چون بلیک، وردزورث و براونینگ در قرن هجدهم و نوزدهم به اوج می‌رسد و در اواخر قرن نوزدهم با توجه به تغییرات ساختاری در نظام کلیسا و رواج بی‌دینی، بیشتر به شعر مذهبی نزدیک می‌شود. وجوه مشترک شاعران عارف ایران و شاعران متافیزیک انگلستان در این است که هردو گروه معتقد بودند که شاعر مترجم اسرار ملکوتی است و شعر و سخنان شیوای شاعر می‌تواند این رموز الهی را به بهترین شکل ملموس و نمایشی کند. مقاله حاضر، که حاصل یک پژوهش کتابخانه‌ای-توصیفی است، به طور مشخص به معرفی شاعرانی می‌پردازد که سروده‌هایشان ریشه در عرفان و گرایش با یکی شدن با مبدأ هستی دارد. یافته‌های این پژوهش حاکی از آن است که محوری‌ترین موضوعات شعری عارفان این بخش از ادبیات فارسی و انگلیسی شامل خودشناسی برای رسیدن به کمال انسانی در پرتو فیض و رحمت الهی، عشق الهی از طریق تجربۀ بی‌واسطه و داشتن ارتباطی آگاهانه از جلوه‌های خداوند در طبیعت و تأمل در آفرینش، رسیدن به حیاتی معنوی و دیدن جمال بی‌انتهای خداوندی از این شاعران است.