فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیشینه و اهداف: به‎ کارگیری فعالیت‌های آزمایشگاهی در تدریس زیست‌شناسی با تأکید بر مشاهده و فعالیت گروهی، یکی از روش‌های زمینه‌ساز نوآوری و خلاقیت محسوب می‌شود. به دلیل اهمیت مزایای روش آزمایشگاهی و محدودیت‌هایی مثل کمبود تجهیزات آزمایشگاهی، بخصوص در مناطق محروم؛ این پژوهش با هدف طراحی آزمایش‌های ساده، به‌عنوان جایگزین آزمایش‌های زیست‌‌شناسی کتاب‌های آزمایشگاه علوم‌تجربی (1) و (2) و بررسی دیدگاه دانش‌آموزان دختر منطقه 10 تهران بر فرایند یاددهی-یادگیری مفاهیم زیست‌شناسی، انجام شد. روش‌: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی  و از نظر روش، ترکیبی است و در دو بخش کیفی و کمّی انجام شده است. از جامعه آماری دانش‌آموزان پایه‌‌های دهم و یازدهم منطقه ۱۰ تهران، ۱۲۰ دانش‌آموز دختر در سال‌تحصـیلی 1402-1401 به صورت نمونه‌‌گیری دردسترس انتخاب شدند. جمع‌آوری داده ‏ها با روش کتابخانه‌ای و مصاحبه با 48 دبیر برای انتخاب آزمایش‌هایی که قابلیت اجرای آن‌ها در مدارس با مشکل، مواجه می‌شود، انجام ‌شد. 6 آزمایش از کتاب‌های مذکور، انتخاب شد و مورد تحلیل قرارگرفت؛ سپس آزمایش‌های ساده‌ به‌عنوان جایگزین، طراحی و اجرا شد. از پرسش‌نامه محقق‌ساخته ۵ درجه‌ای لیکرت برای نظرسنجی از دانش‌آموزان در خصوص آزمایش‌های جایگزین، استفاده شد. در بخش آمار توصیفی، شاخص‌هایی نظیر فراوانی، میانگین، انحراف استاندارد و در بخش آمار استنباطی از آزمون کالموگروف-اسمیرنوف و آزمون t تک نمونه‌ای مورد استفاده قرار گرفت. یافته‌ها: نتایج یافته ‏ها نشان داد میانگین نمرات به‌دست‌آمده در کلیه متغیرها در سطح (01/0>p) معنادار است؛ بنابراین تدریس به روش آزمایشگاهی از طریق طراحی آزمایش با حداقل امکانات، بر بهبود یادگیری مفاهیم زیست‌شناسی، قابلیت اجرای آزمایش‌ها، درک مفاهیم موردآزمایش، مهارت ‏های روانی-حرکتی همچنین مهارت ‏های ارتباطی دانش‌آموزان، تأثیر مثبت داشته است. نتیجه‌گیری: اختصاص بالاترین میانگین نمرات به قابلیت اجرای آزمایش به دلیل سادگی و کم‌هزینه بودن و درک مفاهیم زیستی توسط فراگیران، نشان‌دهنده اهمیت بالای این دو مقوله بوده که تأثیر زیادی در رشد علمی، مهارتی و نگرشی فراگیران دارند.