واکاوی مؤلفه‌ها و شاخصه‌های مطلوب تربیتِ‌معلمانِ آینده برای دستیابی به ساحت علمی–فناورانه

نویسندگان

1 استادیار، گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889 - 14665 تهران، ایران

2 استادیار، گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889 - 14665 تهران، ایران

3 استادیار، گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889 - 14665 تهران، ایران

doi
10.48310/tpd.2025.18092.1828
چکیده

هدف: واکاوی مؤلفه‌ها و شاخصه‌های مطلوب تربیت‌معلمان آینده برای دستیابی به ساحت علمی–فناورانه، هدف اصلی پژوهش حاضر است. روش‏ها:‌ از رویکرد کیفی و روش پژوهش داده ­بنیاد استفاده شد. میدان مطالعه و پژوهش به دو گروه عمده تقسیم شد؛ گروه اول: بهینه ‏کاوی و مروری بر پیشینه پژوهش که مشتمل بود بر کلیه مقالات، مجلات و کتاب‏های در دسترس مربوط به مدارس آینده و شیوه‌های تربیتِ معلمِ آینده بر اساس ساحت علمی و فناوری. و گروه دوم: شامل متخصصان و صاحب‌نظران حوزه تعلیم و تربیت، اعضای هیئت‌علمی دانشگاه فرهنگیان، مدیران و معلمان مدارس بود. در بخش اول، نمونه متناسب با هدف پژوهش از منابع موجود در پایان ­نامه‌ها، طرح‌های پژوهشی و مقالات موجود در پایگاه‌های اطلاعاتی همچونMagiran, ERIC, ProQues, Scopus, springer, Irandoc, Science Direct  انتخاب شد و در بخش دوم به‌صورت هدفمند و گلوله برفی، 18 نفر تعیین گردید. تحلیل داده‌ها، در بخش نخست به روش شبه نظام ‏مند و در بخش دوم با بهره‌گیری از نظریه داده ­بنیاد، الگوی  چارمز و برایانت (2010) انجام گرفت و مدل پارادایمی پژوهش به‎ دست آمد. یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان­ داد که از مهم‌ترین عوامل علّی می‌توان به سرمایه علمی معلمان و تقویت آن، فرهنگ پژوهش­ محوری، سرمایه خلاق، فرهنگ فناوری و آینده‌نگری، نگرش کارآفرینانه در مدارس و نظارت و ارزیابی دروس اشاره کرد. نتیجه‌گیری: این پژوهش نشان داد که برای تربیت‌ معلمان در راستای دستیابی به ساحت علمی-فناورانه، نیاز به یک رویکرد جامع و همه‌جانبه است که شامل عوامل فردی، سازمانی و اجتماعی باشد. توصیه می‌شود که نتایج این پژوهش در طراحی برنامه‌های تربیت‌معلم و سیاست‌گذاری‌های آموزشی موردتوجه قرار گیرد.