بررسی تغییرات پوشش گیاهی پس از وقوع آتش با استفاده از سری زمانی تصاویر ماهواره‌ای در شهرستان ملکشاهی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه علوم جنگل، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.

2 استادیار، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

3 دکتری علوم و مهندسی جنگل، گروه علوم جنگل، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.

doi
10.22034/emj.2026.2081976.1143
چکیده

آتش‌سوزی یک پدیده‌های کاتاستروفیک است که باعث تغییرات ساختاری در پوشش گیاهی می‌شود. میانگین سطح حریق سالانه در جنگل‌های جهان چهار میلیون کیلومتر مربع تخمین زده شده است و این آتش‌سوزی‌ها به نابودی پوشش گیاهی، گرم شدن کره زمین و نابودی تنوع زیست محیطی می‌انجامد. با توجه به اهمیت موضوع، تغییرات پوشش گیاهی پس از وقوع آتش با استفاده از سری زمانی تصاویر ماهواره‌ای بررسی شد. برای بررسی تغییرات پوشش گیاهی پس از آتش از اطلاعات سه آتش‌سوزی وسیع (کل محدوده آتش) مربوط به سه سال‌های مختلف 1389، 1396، 1398 به ترتیب در منطقه بیوره، کبیر‌کوه و سیرانه شهرستان ملکشاهی استفاده شد. در این تحقیق، ابتدا تصاویر ماهواره‌ای سال‌های آتش‌سوزی از سایت USGS دانلود گردید و سپس از شاخص نرمال‌شده تفاضل پوشش گیاهی در تشخیص آتش با استفاده از نرم‌افزار Terrset2020 وGIS  استفاده شد. همچنین در نرم‌افزار Excel از آزمون من‌-کندال برای بررسی روند تغییرات پوشش گیاهی در مناطق آتش و کنترل در سال‌های پس از وقوع آتش استفاده گردید. نتایج نشان داد با استفاده از تولید سری زمانی و پایش مکانی- زمانی مناطق سوخته با شاخص‌های طیفی می‌توان گفت که شاخص طیفی نرمال‌شده تفاضل پوشش گیاهی مورد استفاده در این مطالعه براساس آزمون من‌-کندال تائو توانایی و قابلیت بررسی تغییرات پوشش گیاهی و احیای مجدد آن را در پی سالیان پس از آتش‌سوزی دارا می‌باشد. همچنین نتایج تجزیه و تحلیل معنی‌داری روند آزمون من-کندال شاخص نرمال‌شده تفاضل پوشش گیاهی در مقیاس زمانی سالانه در سطح اطمینان 95 درصد انجام شد. اختلاف معنی‌داری در سطح اطمینان پنج درصد در هر دو منطقه آتش و کنترل مشاهده گردید. شناسایی اثرهای آتش‌سوزی بر خصوصیات پوشش‌گیاهی اکوسیستم‌های جنگلی برای مدیریت پس از آتش‌سوزی دارای اهمیت ویژه‌ای است؛ بنابراین این تحقیق به‌منظور بررسی اثر‌های آتش‌سوزی روی روند تغییرات پوشش گیاهی و آگاهی از رفتار پوشش‌گیاهی در واکنش به آتش‌سوزی برای مدیریت جنگل‌های شهرستان ملکشاهی انجام شده است.