تحلیل عوامل مؤثر بر پذیرش نوآوری‌های برنامه درسی در بین معلمان مقطع ابتدایی بر اساس مدل پذیرش مبتنی بر توجه (CBAM)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری برنامه ‏ریزی توسعه آموزش عالی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

2 دانشیار، رشته مطالعات برنامه درسی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

3 دانش ‏آموخته رشته برنامه ریزی درسی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

doi
10.48310/tpd.2025.18345.1844
چکیده

پیشینه و اهداف: پذیرش نوآوری‌های برنامه درسی، مستلزم شناخت دقیق عوامل مؤثر بر آن است. این پژوهش، با هدف شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر پذیرش نوآوری‌های برنامه درسی در بین معلمان مقطع ابتدایی شهر سنندج، بر اساس مدل پذیرش مبتنی بر توجه (CBAM) انجام شده است. روش: رویکرد تحقیق کمّی و به طور خاص از راهبرد توصیفی_پیمایشی استفاده گردید. جامعه آماری شامل 298 معلم مقطع ابتدایی شهرستان سنندج بود. شیوه نمونه‏ گیری به صورت تصادفی ساده صورت پذیرفت. ابزار جمع‌آوری داده‌ها در این پژوهش یک پرسش‏نامه محقق ‏ساخته دارای 37 سؤال و مقیاس پنج درجه ‏ای طیف لیکرت است. جهت تجزیه و تحلیل نتایج، از شاخص ‏های آمار توصیفی و آزمون ناپارامتری به دلیل عدم نرمال بودن داده ‏ها و از آزمون پارامتری تحلیل واریانس چندمتغیره و آزمون تی مستقل جهت مقایسات میانگین استفاده شد. کلیه تحلیل ‏های آماری با استفاده از نرم ‏افزار SPSS ورژن 26 صورت گرفت. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد که بیشترین نگرانی معلمان در مواجهه با نوآوری‌های برنامه درسی، مربوط به دو بُعد «دانش و اطلاعات» و «مؤلفه‌های شخصی» بود که بالاترین میانگین را به خود اختصاص دادند. این موضوع بیانگر آن است که معلمان در درجه نخست نسبت به درک مفاهیم نوآوری و تأثیرات فردی آن دغدغه دارند؛ همچنین نتایج تحلیل آماری نشان داد که سطوح نگرانی معلمان بر اساس سابقه خدمت، مدرک تحصیلی و جنسیت، تفاوت معناداری ندارد، اما در بُعد «همکاری»، بین گروه‌های مختلف حوزه تحصیلی، تفاوت معناداری مشاهده شد. (sig = 0.048)  این یافته حاکی از نقش مؤثر زمینه تحصیلی در نگرش مشارکتی معلمان نسبت به نوآوری‌های برنامه درسی است.نتیجه‌گیری: عواملی مانند سابقه کار، مدرک تحصیلی و جنسیت، تأثیر قابل‌توجهی بر سطوح نگرانی معلمان ندارند؛ در مقابل، وجود اختلاف معنادار میان حوزه تحصیلی و متغیر همکاری، نشان‌دهنده اهمیت و نقش محسوس زمینه‌های علمی در تعاملات آموزشی است؛ لذا لازم است آموزش‌های هدفمند و حمایت‌های لازم برای ارتقای همکاری و تقویت دانش معلمان فراهم شود. این اقدامات می‌توانند به تسهیل فرایند پذیرش نوآوری‌های برنامه درسی کمک کنند.