فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمین به‌عنوان اصلی‌ترین نهاده در بخش کشاورزی، نیازمند ارزش‌گذاری دقیق برای تصمیم‌گیری‌های پایدار است. این مطالعه با هدف ارزش‌گذاری تطبیقی اراضی کشاورزی دیم و آبی در شهرستان مرودشت با تأکید بر نقش عوامل فیزیکی، مکانی و حقوقی-مالکیتی انجام شد. این مطالعه از نوع توصیفی-تحلیلی و رویکرد آن اقتصادسنجی است. داده‌های مقطع زمانی سال 1404 از طریق پرسشنامه ساختار یافته و مصاحبه میدانی با 80 بهره‌بردار (40 بهره‌بردار دیم و 40 بهره‌بردار آبی) که به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند، گردآوری شد. در این مطالعه با توجه به ویژگی خاص ناهمگن و غیرمنقول بودن زمین، به مدل‌سازی در چارچوب روش هدانیک انجام پذیرفت و طبق تفاوت‌های موجود در بین متغیرها دو برآورد در الگو انجام شد. نتایج هر دو برآورد نشان داد فاصله از شهر، روستا، جاده، چاه و بازار مصرف تأثیر منفی در قیمت زمین کشاورزی می‌گذارد، همچنین متغیر دیم بودن نیز بر روی قیمت زمین کشاورزی تأثیر منفی داشته و اما آبی بودن ارزش زمین را افزایش می‌دهد. میزان حاصلخیزی زمین بر روی قیمت زمین‌های کشاورزی تأثیر مثبتی گذاشته است. همچنین مساحت کل بر قیمت زمین کشاورزی بیانگر عدم معنی‌داری است. علاوه‌بر این، عوامل حقوقی-مالکیتی مانند نوع سند مالکیت و دسترسی به حقابه تأثیر مثبت و معنادار و سابقه اختلافات ملکی تأثیر منفی و معناداری بر قیمت زمین نشان دادند. به‌طورکلی مدل هدانیک برآورد شده نشان می‌دهد که در کنار نقش بی‌بدیل عوامل تولید سنتی مانند حاصلخیزی خاک، عوامل حقوقی (امنیت سند و حقابه) به‌عنوان نهاده‌های نامشهود اما مولد، نقشی تعیین‌کننده در ارزش زمین ایفا می‌کنند. این یافته‌ها بر ضرورت توجه سیاست‌گذاران به نهادهای حقوقی و قانونی، در کنار عوامل تولید مرسوم، برای دستیابی به مدیریت پایدار اراضی کشاورزی تأکید دارد.