تحلیلی بر جایگاه، فرصتها و چالشهای طراحی آموزشی در محیط یادگیری تلفیقی با تأکید بر جایگاه حرفهای معلم
نویسندگان
1 دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد، رشته تکنولوژی آموزشی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
doi
10.48310/tpd.2025.16498.1667چکیده
پیشینه و اهداف: ورود فناوری های جدید به حوزه آموزش، باعث شکلگیری محیطهای جدیدی همچون محیطهای یادگیری تلفیقی شده است. در این میان، عنصر طراحی آموزشی در محیطهای یادگیری تلفیقی از مؤلفه های مهم و تأثیرگذار محسوب میشود. این مؤلفه مهم و محیطهای یادگیری تلفیقی دارای عناصر و بخشهایی هستند که جهت تأثیرگذاری مناسب میبایست تبیین گردد. هدف از پژوهش حاضر، تبیین جایگاه، فرصتها و چالشهای طراحی آموزشی در محیطهای یادگیری تلفیقی با تأکید بر جایگاه حرفهای معلم در عصر حاضر است. روشها: این پژوهش از نظر هدف از نوع پژوهش کاربردی و از نظر ماهیت دادهها از نوع پژوهشهایی کیفی است که به روش مرور نظاممند و با مدل پریزما انجام شده است. کلمات کلیدی این پژوهش در هفت پایگاه داده خارجی Scopus,Eric,Web of Science,Springer Sciencedirect, Wiley Online Library,Taylor and Francis در تیرماه 1402 بر اساس راهبردهای جستجو مورد بررسی قرار گرفت. براساس معیارهای اخلاقی و راهبردها انتخاب، از بین 446 مقالات مرتبط در بین سالهای 2013 تا 2023 میلادی، 201 مقاله انتخاب شد که درنهایت پس از عبور از معیارها و غربالگری در نظر گرفته شده و ارزیابی بتن و نرمافزار علمسنجی POP، 24 مقاله جهت تکمیل تحقیق و تحلیل عمیق انتخاب شد. یافتهها: تحلیل پژوهشهای انتخابشده بر اساس معیارهای موردنظر حاکی از کاربرد اثربخش طراحی آموزشی در یادگیری تلفیقی برای رسیدن به اهداف آموزشی با تأکید بر نقش و جایگاه حرفهای معلم بود. همچنین بهکارگیری طراحی آموزشی در یادگیری تلفیقی باعث تسهیل یادگیری، درگیری در یادگیری، فعالشدن، یادگیری مادامالعمر، علاقه و مسئولیتپذیری فراگیران میگردد. از جمله چالشهای اساسی این محیط میتوان به کمبود درسافزارهای استاندارد که امکان تعامل فراگیر در ابعاد مختلف را فراهم سازد، کمبود منابع مالی و نبود یک نگاه حمایتی منسجم اشاره کرد. نتیجهگیری: نتایج پژوهش حاضر نشان می دهد که عنصر طراحی آموزشی یکی از عناصر حیاتی محیطهای یادگیری تلفیقی برای معلمان حرفه ای محسوب میشود. همچنین تحلیل پژوهش های انتخابشده بر اساس معیارهای موردنظر، حاکی از کاربرد اثربخش انواع الگوهای طراحی آموزشی در محیطهای یادگیری تلفیقی جهت رسیدن به اهداف آموزشی در سطوح مختلف یادگیری دارد. همچنین نوع رویکردی که معلمان در طراحی آموزشی در محیطهای یادگیری تلفیقی انتخاب میکنند، در میزان تحقق انواع اهداف یادگیری فراگیران تأثیر دارد