طراحی و اعتبارسنجی مدل برنامۀ توانمندسازی معلمانِ دانش‌آموزان با نیازهای ویژه در مدارس عادی ابتدایی

نویسندگان

1 دانشجوی دوره دکتری رشته برنامه ریزی درسی، گروه علوم تربیتی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی ، اراک، ایران

2 استادیارگروه علوم تربیتی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی ، اراک، ایران

3 دانشیار گروه علوم تربیتی ، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی ، اراک، ایران

doi
10.48310/tpd.2025.16991.1715
چکیده

پیشینه و اهداف: هدف از فراگیرسازی، اطمینان حاصـل‌کـردن از ایـن موضـوع مهـم است که تمام افـراد، از حقـوق، فرصـت­ ها و پـذیرش برابـر برخوردارنـد. یکی از عناصر مهم در آموزش فراگیر، بحث توانمندی معلمان در ارائه این مدل از آموزش‌هاست. روش‌ها‌: ‏این پژوهش به روش آمیخته (کیفی-کمی) انجام شد. در بخش کیفی پژوهش، اطلاعات مورد نیاز از طریق انجام 25 مصاحبه نیمه‌ساختارمند با متخصصان آموزش‌های تلفیقی-فراگیر که با روش نمونه­ گیری هدفمند (گلوله‌برفی)، انتخاب شده بودند و نیز با بررسی 33 مورد از متون و اسناد مرتبط با موضوع، جمع‌آوری شد. داده‌های به‏ دست‏ آمده به روش تحلیل مضمون با رویکرد قیاسی، تجزیه و تحلیل گردید. سپس کدهای حاصل از انجام مصاحبه‌ها با داده‌های استخراج ‏شده از اسناد، تجمیع شد. براساس نتایج بخش کیفی، مدل پیشنهادی برنامه توانمندسازی معلمانِ دانش‌آموزان با نیازهای ویژه ارائه شد. در بخش کمی، با استفاده از روش دلفی‌فازی، اعتبار سازه‌ای مدل ارائه شده در بخش کیفی، با کمک شاخص متوسط واریانس استخراج‌شد و پایایی گویه‌های متغیرهای پنهان مدل، با کاربرد تکنیک آلفای کرونباخ، محاسبه گردید. یافته‌ها: یافته‌های این پژوهش، الگوی مطلوب برنامۀ توانمندسازی معلمانِ دانش‌آموزان با نیازهای ویژۀ مدارس عادی ابتدایی را به دست داد که در آن ویژگی‌ها و مصادیق  عناصر؛ شامل مواد و منابع یادگیری، فعالیت‌های یادگیری، زمان آموزش و گروه‌بندی، شناسایی شد. نتیجه‌گیری: نتایج حاکی از این بودند که استفاده از این الگو می ­تواند برنامه‌ریزان و مجریان  را در تشخیص و تعیین ویژگی‌های مطلوب عناصر و مؤلفه‌های برنامۀ توانمندسازی معلمانِ دانش‌آموزان با نیازهای ویژه به خصوص در مدارس عادی دورۀ ابتدایی راهنمای نماید و یاری رساند.