بررسی ساختار، ترکیب و تیپ های گیاهی در ذخیره گاه جنگلی زرجوع، بخش عقدا، استان یزد

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

2 دانشیار گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

3 استادیار، گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

doi
10.22034/emj.2026.733588
چکیده

ذخیره‌گاه‌های جنگلی به جهت ارزش آن‌ها در حفظ تنوع بیولوژیکی در جهت برقراری تعادل و پایداری اکوسیستم‌ها و بیوسفر موردتوجه هستند. تحقیق حاضر باهدف تعیین مشخصات کمی و کیفی توده‌های گیاهی در ذخیره‌گاه جنگلی زرجوع انجام گرفت. در مساحت 500 هکتاری ذخیره‌گاه تعداد 40 قطعه‌نمونه 1000 مترمربعی به‌صورت تصادفی منظم برداشت شد. در هر یک از قطعات نمونه، تعداد درختان و درختچه‌ها، قطر تاج، ارتفاع، سلامت (از نظر ابتلا به چوب‌خوار یا خشکیدگی)، نوع گونه‌های علفی همراه و تعداد زادآوری برداشت شد. تراکم درختان، درصد تاج‌پوشش، تراکم زادآوری و همچنین الگوی پراکنش نهال‌ها با شاخص‌های کوادراتی محاسبه گردید. با انجام پهنه‌بندی، نقشه‌های تیپ، تراکم و تاج‌پوشش تهیه شد. نتایج نشان دادند که گونه غالب بادام‌کوهی (Amygdalus scoparia Spach.) است. تعداد در هکتار توده جنگلی در این ذخیره‌گاه 200 اصله، تاج‌پوشش 294 مترمربع در هکتار و درصد تاج‌پوشش2/9 درصد محاسبه شد. حداقل ارتفاع درختان و درختچه‌ها در جنگل به ترتیب 1/3 و 0/4 و حداکثر آن به ترتیب 5 و 3/4 متر اندازه‌گیری شد. زادآوری کلخونک (Pistacia khinjuk Stocks.) و بادام‌کوهی به‌صورت خیلی تنک و پراکنده دیده شد که برای کلخونگ 30 اصله در هکتار و برای بادام‌کوهی 65 اصله در هکتار بود. الگوی پراکنش نهال‌های بادام‌کوهی و کلخونک به‌صورت یکنواخت ارزیابی شد. بیشترین سلامت مربوط به گونه انجیر وحشی (Ficus johannis Boiss.) و کمترین سلامت مربوط به بادام‌کوهی ارزیابی شد. بیشترین مساحت را تیپ کلخونگ بادام‌کوهی تشکیل داده که بیشتر در زون مرکزی قرار دارد. جلوگیری از چرای دام، افزایش آگاهی مردم، محصورسازی و مساعد ساختن زمینه تحقیقات علمی از عوامل مهم در تضمین پایداری این ذخیره‌گاه هستند.