فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آمار مکانی یکی از ابزارهای مؤثر در مطالعات اکولوژیک است و زمین‌آمار به‌عنوان شاخه‌ای مبتنی بر نظریه متغیر ناحیه‌ای، از واریوگرام برای بررسی کمی تغییرپذیری مکانی پدیده‌ها استفاده می‌کند. اگرچه پژوهش‌های متعددی درباره تنوع زیستی و تأثیر بهره‌برداری جنگل انجام شده است، اطلاعات مربوط به پراکنش مکانی شاخص‌های تنوع گونه‌ای در جنگل‌ها همچنان محدود است. هدف این پژوهش بررسی ساختار مکانی شاخص‌های تنوع گونه‌های چوبی در دو توده بهره‌برداری‌شده و دست‌نخورده جنگل علمی پژوهشی شصت‌کلاته گرگان با استفاده از روش‌های زمین‌آماری است. مطالعه در سری یک جنگل شصت‌کلاته و در دو توده شامل توده‌ای با ۳۰ سال سابقه بهره‌برداری تک‌گزینی و یک توده دست‌نخورده انجام شد. نمونه‌برداری به روش سیستماتیک تصادفی با شبکه 100×150 متر انجام گرفت و در مجموع 264 قطعه نمونه 400 مترمربعی، به‌طور مساوی در دو توده برداشت شد. در هر قطعه نمونه گونه و تعداد پایه‌های گونه‌های چوبی اندازه‌گیری و شاخص‌های تنوع شامل ناهمگنی (شانون و سیمپسون)، یکنواختی (سیمپسون و اسمیت ویلسون) و غنا (مارگالف و منهینیک) محاسبه شد. سپس واریوگرام‌های شاخص‌ها ترسیم و با معیارهای MBE و MSDR اعتبارسنجی شدند. نتایج نشان داد که در هر دو توده، به جز شاخص‌های غنا در توده بهره‌برداری‌شده، سایر شاخص‌ها دارای ساختار مکانی متوسط بودند. شاخص‌های غنا در توده بهره‌برداری‌شده دارای اثر قطعه‌ای خالص بودند که نشان‌دهنده نبود ساختار مکانی و استقلال داده‌ها از یکدیگر است. همچنین دامنه تأثیر واریوگرام در توده دست‌نخورده بزرگ‌تر به‌دست آمد که بیانگر پیوستگی مکانی بیشتر، پراکنش یکنواخت‌تر و تغییرات تدریجی‌تر شاخص‌های تنوع در این توده نسبت به توده بهره‌برداری‌شده است. این نتایج نشان می‌دهد که توده دست‌نخورده از ساختار مکانی پایدارتر و همبستگی مکانی قوی‌تری برخوردار است، در حالی‌که بهره‌برداری جنگل منجر به تضعیف سازماندهی مکانی شاخص‌های تنوع گونه‌ای می‌شود.