فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دیوان حافظ‌، تجسم و عصاره‌ی منظرها، سرگذشت‌ها و‌‌حافظه‌ی هستی‌شناسانه و تاریخی ماست، که در یکی از پرآشوب‌ترین دوره‌های تاریخی، رسالت پویایی جهان‌بینی ایرانی را، به گونه‌ای شگفت‌انگیز ادا نموده است. در این میان، پیش‌داشت‌ها و ویژگی‌های بینش تاریخی حافظ در اشعارش، مسأله‌ی غامض و قابل درنگی است که چندان به آن پرداخته نشده است. این جستار با روشی توصیفی- تحلیلی و استعانت ممکن از مباحث نظری هایدگر پیرامون وجود انسانی«دازاین»، با تمرکز بر دیوان حافظ شیرازی، زمینه‌ها و آبشخورهای بینش تاریخی وی و همچنین ویژگی‌های آن را در کانون توجه خود قرار داده است. دریافته‌‌های این تحقیق نشان می-دهند که طرح بینش تاریخی حافظ در اشعارش، برانگیخته از دنیای تاریخی، تاریخمندی و خودفهمی اوست. واقع‌بودگی، افکند‌گی و پیش‌فهم‌های تاریخی حافظ ، ظرفیت‌ها و امکانات خاصی را در شکل‌گیری بینش تاریخی وی فراهم نموده است. موقعیت مهم زمانی و مکانی حافظ، در کنار آشنایی عمیق او با قرآن، شاهنامه و متون تاریخی و فرهنگی گذشته، موجب شده تا نظام معرفت تاریخی وی در برخی از آثارش، با مفاهیم و ویژگیهایی چون: تاریخ به مثابه‌ی ابزاری در خدمت حکمت و عبرت، مشیت‌ واختیارباوری، توجه ویژه به جام‌جم، اهتمام به کاربست عناصر، مفاهیم و شخصیت‌های اسطوره‌ای و تاریخی ایران، اسلام و جهان، تعریف و در قالب ایهام، تلمیح و تمثیل، به گونه‌ای سحرانگیز و ازلی در دیوانش متجلی شود.