فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف این پژوهش، ارزیابی تأثیر مدیریت مرتع بر پوشش گیاهی، زیتوده روزمینی و شاخص‌های تنوع زیستی در دو منطقه با شرایط محیطی (اقلیم و توپوگرافی) یکسان و مدیریتی متفاوت (چرای آزاد و قرق بلندمدت) در استان ایلام در غرب ایران شامل منطقه مدیریت‌شده دالاب و منطقه بدون مدیریت سراب ایوان بود. برای ارزیابی وضعیت مرتع از روش چهارفاکتوری استفاده شد. همچنین، شاخص‌های تنوع شامل شانون، سیمپسون، یکنواختی و غنای گونه‌ای محاسبه شد. نتایج نشان داد که قرق تاثیر مثبتی بر جنبه‌های مختلف پوشش و وضعیت مرتع داشت. وجود قرق در منطقه دالاب موجب افزایش معنی‌دار (P < 0.001) درصد پوشش گیاهی (57/66 درصد) و لاشبرگ (18/07 درصد) در مقایسه با منطقه سراب (به ترتیب پوشش و لاشبرگ: 23 و 10/23 درصد) شده است. همچنین، قرق موجب افزایش معنی‌دار زیتوده در منطقه دالاب (290/47 کیلوگرم در هکتار) نسبت به منطقه درحال چرای سراب (201/67 کیلوگرم در هکتار) شد (P < 0.001). بررسی فراوانی وزنی کلاس‌های خوشخوراکی نیز نشان داد که در منطقه قرق بلندمدت فراونی وزنی گیاهان کلاس یک (40/43 درصد) و در منطقه در حال چرای دام، فراوانی گیاهان کلاس دو (61/81 درصد) بیشتر بود، اما اختلافی بین فراوانی گیاهان کلاس سه در دو منطقه مشاهده نشد. بررسی چهار معیار وضعیت مرتع (کلاس وزنی خوش‌خوراکی، پتانسیل تولید زیتوده، درصد خاک لخت و فراوانی لاشبرگ) در دو منطقه نیز نشان داد که در منطقه قرق بلندمدت سه معیار کلاس وزنی خوش‌خوراکی، پتانسیل تولید زیتوده و فراوانی لاشبرگ و در منطقه در حال چرا معیار درصد خاک لخت امتیاز بیشتری داشتند. در نهایت، مقایسه شاخص‌های تنوع گونه‌ای نشان داد همه شاخص‌های غنا، یکنواختی و تنوع در منطقه تحت قرق بلندمدت به‌صورت معنی‌داری بیش از منطقه درحال چرا بودند (P < 0.05). همچنین، بر اساس ارزیابی معیارهای مختلف وضعیت مرتع، کلاس وضعیت مرتع در منطقه دالاب کلاس متوسط و در منطقه سراب در کلاس فقیر ارزیابی شد.