مورخان روایتهای تاریخی را کشف میکنند یا بر میسازند؟
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تاریخ اسلام دانشگاه شیراز
2 دانشیار تاریخ دانشگاه شیراز
doi
10.30471/mssh.2017.1399چکیده
متأثر از انگاره مقبولیت یافته نزد فلاسفه علم تاریخ از معرفت آرمانی بهمثابه بازنمایی عینی جهان در آیینه ذهن، هرگونه واکاوی درجه دوم در خصوص دانش تاریخی ناگزیر از بازشناسی سهم فاعل شناسا در فرآوردههای معرفتی است.با عطف نظر به این شرایط، پرسش از آنکه مورخان روایتهای تاریخی را کشف میکنند یا بر میسازند، گامی مهم در گرهگشایی از مسائل فراروی دانش تاریخی است. راهبرد مقاله پیش رو جهت پاسخ بدین پرسش ایضاح مفهومی سازهگرایی و واقعگرایی و همچنین پردهبرداری از منطق تفکر تاریخی است. واقعگرایان صورت و محتوای روایتهای تاریخی را در تناظر با صورت و محتوای واقعیتهای گذشته میبینند؛ درحالیکه از نظر سازهگرایان، مورخان در طی فرآیند طرحاندازی، طرحهای مفهومیشان را بر دادههای بیشکل تحمیل و فرافکنی میکنند. به نظر میرسد با توجه به نقش نقطه نظرات و طرحهای مفهومی مورخان در منطق تفکر تاریخی، دیدگاه سازهگرایان تصویر صحیحتری از ماهیت دانش تاریخی ارائه میکند