فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دورۀ سلجوقی یکی از درخشان‌ترین ادوار هنری ایران است. در این زمان شهرهای اصفهان، مرو، نیشابور، هرات و ری، مرکز تجمع صاحبان هنر و پیشه بودند. مسجد جامع اصفهان، شامل آثاری از دوران مختلف، ازجمله دورۀ سلجوقی است. اکثر اطلاعاتی که از شکل‌گیری و تحولات آن وجود دارد، براساس کاوش‌هایی است که در حین مرمت مسجد، توسط هیأت ایتالیایی «ایزمئو» صورت گرفته که بخشی از یافته‌های آن، کشف گونه‌های مختلف سفال شامل: پوشش لعاب گلی، اسگرافیاتو، زرین‌فام، سفال با لعاب و طرح تک‌رنگ، نقاشی زیرلعاب، مینایی، آبی و سفید و سیلهوئت بوده است. در این پژوهش، دو نمونه سفال مینایی، جهت تطبیق و مطالعه با تصاویر نسخۀ مصور ورقه و گلشاه، انتخاب و سعی شده است که از منظر ترکیب‌بندی و فرم و با هدف شناخت و تحلیل بصری نقوش سفال‌های مینایی مسجد جامع اصفهان و ارتباط آن‌ها با نگاره‌های ورقه و گلشاه، مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد. پرسش پژوهش این است که، کاربرد فرم و ترکیب‌بندی در سفالینه‌های مینایی مسجد جامع اصفهان و نگاره‌های نسخۀ ورقه و گلشاه1، در دورۀ سلجوقی به چه صورت بوده است؟ شیوۀ گردآوری مطالعات کتابخانه‌ای و میدانی با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی است. بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد که شیوه‌های نقش‌پردازی سفالینه‌های مینایی، تحت‌تأثیر نسخ مصور دورۀ سلجوقی قرار گرفته و ارتباطی آشکار میان نگاره‌های نسخۀ ورقه و گلشاه و تصاویر ظروف مینایی از حیث شیوۀ چهره‌نگاری، نقش‌پردازی و ترکیب‌بندی به‌چشم می‌خورد.