فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عوامل ژئوپلیتیکی به 7 دسته (طبیعی، انسانی و فرهنگی، اقتصادی، سیاسی، نظامی، و علم و فناوری، زیست‌محیطی) تقسیم می‌گردند. در این مقاله فقط عوال انسانی و فرهنگی بررسی می-شود. هر عامل انسانی و فرهنگی که در تعامل با قدرت در سیاست مورد استفاده قرار گیرد، عامل ژئوپلیتیکی است. ژئوپلیتیک سیاستی است که دیکته می‌کند و سپس راهبرد دفاعی بر مبنای آن تدوین می‌گردد. این مقاله فقط عوامل ژئوپلیتیکی انسانی و فرهنگی را در چارچوب جغرافیا، سیاست و قدرت که بر راهبرد دفاعی ج.ا.ایران در برابر تهدیدهای نظامی امنیتی تاثیرگذار باشند را بررسی می‌نماید. این پژوهش به روش زمینه‌‌ای موردی انجام گردیده و از نوع کاربردی می-باشد، روش جمع‌آوری اطلاعات میدانی و کتابخانه‌ای بوده و جامعه نمونه 73 نفر، که با استفاده از روش‌های تحلیل خبرگی، تحلیل شده است. هدف از آن دستیابی به نقش عوامل ژئوپلیتیکی انسانی و فرهنگی بر راهبرد دفاعی ج.ا.ایران از مبداء سرزمینی کشور عراق می‌باشد. نتایج تحقیق حکایت از آن دارد که 18 عامل ژئوپلیتیکی انسانی و فرهنگی در قالب بسترهای قوت‌زا، فرصت‌آفرین، ضعف‌ساز و تهدیدزا بر راهبرد دفاعی ج.ا.ایران موثر هستند. علائق مشترک انسانی و فرهنگی به‌ترتیب اولولیت در عراق عبارتند از: نژاد- ملیت- قومیت و مذهب. در ایران عبارتند از: مذهب- انقلابی‌گری- ملیت- قومیت. ترتیب اولویت علائق مشترک ایران و عراق همسان نمی‌باشد، ج.ا.ایران دولت‌سازی را در عراق خوب انجام داده اما در حوزه ملت‌سازی عراق موفق عمل نکرده است، به همین دلیل بین دو ملت ایران و عراق شکاف ایجاد شده است.