مدل سازی چگونگی کنشگری اجتماعی حرفه ای معلمان در جامعه با تأکید بر مسئولیت اجتماعی آنان

نویسندگان

1 استادیار، گروه تاریخ، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

2 مأمور آموزشی دانشگاه فرهنگیان، گروه علوم اجتماعی، تهران، ایران

doi
10.48310/tpd.2025.17761.1795
چکیده

ییشینه و اهداف: هدف این مطالعه، بر ساخت فهم کنش حرفه­ای معلمان از مسئولیت آن‎ها در محیط­های اجتماعی مختلف انجام گرفت. روش‌ها‌:: پژوهش به روش نظریه­ داده­ بنیاد اجرا شد. براساس نظریه داده‌بنیاد، جامعه آماری با استفاده نمونه­ گیری در دسترس، از میان معلمان، استاد-معلمان و متخصصین آموزش و پرورش انتخاب شد. نمونه نهایی، برمبنای اشباع نظری پژوهش‎ گران تعداد 11 نفر تعیین شد. یافته‌ها: در نتیجه کدگذاری، مسئولیت ­اجتماعی حرفه‌ای معلم به‎ عنوان پدیده­ محوری، از عوامل گوناگونی مانند مرجع بودن معلم، کارگزار نظام رسمی، عبور از نقش شغلی به سوی فرانقش حرفه ­ای و مسئولیت متکثر، متأثر بود. این پدیده در بسترهای تغییرات ساختاری و تکنولوژی ­های هر زمان، شدت و حدت و حدود و ثغور متفاوتی داشته است. درنتیجه مشخص شد که معلمان با لحاظ کردن یا کنترل شرایط مداخله­ گر مانند شرایط رفاهی یا ارزیابی مسئولیت­ های کنش‌گران دیگر مانند نظام رسمی، نسبت به مسئولیت­ های اجتماعی خود دست به کنش می­ زنند. راهبرد فهم ‏شده برای کنش معلمان، کنش صادقانه و واقع­ گرایانه مفهوم‌سازی شد. پیامدهای ارتقای جایگاه معلمان در ساحت گفتمان و باور، ارتقای شرایط رفاهی معلمان، کاهش هزینه­ ها از طریق فرهنگ ­سازی، شکل­ گیری اعتماد متقابل، تقویت پیوند میان جامعه و نهاد آموزش و آگاه ­سازی جامعه، نظام رسمی و معلم نسبت به حقوق، انتظارات و تکالیف هم دیگر، مفهوم­ سازی شد. نتیجه‌گیری: معلم، کنش‎ گری است که هم جامعه و نظام سیاسی، آینده خود را در نوع تربیت او می‌بیند؛ هم خود معلم به صورت عرفی و شخصیتی، خود را مسئولی چندبعدی در مقابل دانش‌آموز، اجتماع محلی و نظام کلان جامعه ترسیم می‌کند. از این روست که او موجد مسئولیت حرفه‌ای است.