فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تعاملات گیاهی نقش کلیدی در ساختار جوامع گیاهی دارند، اما اثرات آنها با عواملی مانند چرای دام و اقلیم کمتر بررسی شده است. بیشتر تحقیقات به بررسی تنوع گونه‌ای پرداخته‌اند و تنوع عملکردی کمتر مطالعه شده است. بنابراین، تحقیق حاضر با هدف بررسی تاثیر گونه‌های پرستار بر تنوع عملکردی در شدت‌های چرای مختلف در چهار منطقه اقلیمی استان‌های اصفهان و چهارمحال و بختیاری (سنگ‌سفید: نیمه‌بیابانی، موته: استپی، تنگ‌صیاد و سبزکوه: نیمه‌استپی) انجام شد. در هر منطقه، هفت سایت با درجات متفاوت چرای شدید و سبک انتخاب و در هر سایت، سه ماکروپلات 30 مترمربعی شامل چهار میکروپلات 2 مترمربعی (سه پرستار و یک شاهد) بررسی شد. اطلاعات حضور و فراوانی گیاهی و ویژگی‌های عملکردی گیاهان (شاخص سطح برگ ویژه، محتوای ماده خشک برگ، طول برگ، سطح برگ، نیتروژن و فسفر برگ) اندازه‌گیری شد. تحلیل داده‌ها با نرم افزارهای R و SPSS و آزمون اندازه‌گیری مکرر و تحلیل مولفه‌های اصلی انجام شد. نقش رقابتی یا تسهیلگری پرستارها با شاخص زیستی محاسبه شد. نتایج نشان داد مکانیسم‌های تأثیر گونه‌های پرستار وابسته به شرایط اقلیمی است. در مناطق خشک مانند سنگ‌سفید، گونه‌های (Anabasis aphylla L و Artemisia sieberi Besser) بیشتر رقابتی بودند، در حالی‌که در مناطق مرطوب‌ مانند سبزکوه، گونه‌های گون (Astragalus brachycalyx Boiss و Astragalus susianus Boiss) با ایجاد میکروکلیما و بهبود خاک، تسهیل‌گری بیشتری نشان دادند. چرای شدید در مناطق خشک با کاهش تراکم پرستارها رقابت را کاهش داد اما در مناطق مرطوب گونه‌های مقاوم گون با ساختار خاردار و بالشتکی، هم از تخریب مصون ماندند و هم نقش تسهلیگری آنها تقویت شد. همچنین، پاسخ‌های سازگارانه گیاهان زیراشکوب شامل تغییر ویژگی‌های برگ (کاهش سطح برگ، طول برگ، سطح برگ ویژه و افزایش ماده خشک برگ) و جذب منابع (نیتروژن و فسفر) مشاهده شد. این مطالعه بر ضرورت حفظ گونه‌های پرستار در مدیریت پایدار مراتع تاکید می‌کند.