استقرار و تنوع زیستی زادآوری طبیعی گونه های بومی پس از جنگل‌کاری با بادام کوهی (Amygdalus scoparia) در ارتباط با شیب و جهت دامنه در منطقه نیمه‌خشک زاگرس

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم زیستی جنگل، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.

2 دانشیار، گروه علوم جنگل، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.

3 استاد، گروه علوم جنگل، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

4 دانشیار، گروه جنگلداری و صنایع سلولزی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی خاتم الانبیاء بهبهان، بهبهان، ایران.

doi
10.22034/emj.2025.732851
چکیده

اثراث جنگل‌کاری با گونه بادام کوهی (Amygdalus scoparia) بر استقرار و تنوع زیستی زادآوری طبیعی گونه‌های بومی در جهت و شیب‌های مختلف در منطقه نیمه خشک زاگرس مورد ارزیابی قرار گرفت. به‌منظور انجام این تحقیق در دو جهت (شمالی و شرقی) و در شیب‌های (کمتر از 10 درصد و بالای 40 درصد) در دو موقعیت (منطقه جنگل‌کاری- فاقد جنگل‌کاری) در شش تکرار، در مجموع تعداد 48 پلات به ابعاد 10×10 به‌صورت کاملا تصادفی برداشت و شاخص‌های تنوع زیستی محاسبه گردید. همچنین به‌منظور بررسی خاک، یک نمونه از عمق صفر تا 20 سانتی متری خاک تهیه شد. به‌منظور بررسی اثر جنگل‌کاری، جهت جغرافیایی و شیب بر خاک و شاخص‌های تنوع زیستی از آنالیز واریانس سه طرفه و جهت بررسی ارتباط اثر جنگل‌کاری با گونه بادام کوهی و شاخص‌های تنوع زیستی و خصوصیات خاکی از تجزیه و تحلیل مؤلفه اصلی استفاده شد. نتایج نشان داد که شاخص‌های سیمپسون، منهنیک و مارگالف در جهت شرقی و در شیب کمتر از 10 درصد در منطقه جنگل‌کاری بیشترین مقدار را نشان دادند. در حالی‌که بیشترین مقدار شاخص غالبیت در منطقه شاهد (فاقد جنگل‌کاری) و در جهت شمالی مشاهده شد. نتایج همبستگی نیز نشان داد که زیست توده میکروبی با رده (**0/405r=) ، تنوع شانون- وینر (**0/377 r=)، سیمپسون (**0/394r=) و یکنواختی (**0/405r=) در سطح (P-value<0.01) و با تعداد افراد (*0/295r=)، غنای منهنیک (*0/358r=) و مارگالف (*0/314r=) همبستگی مثبت و معنی‌دار داشتند. نتایج این پژوهش بیانگر آن است که جنگل‌کاری با گونه بادام کوهی در مناطق نیمه‌خشک باعث بهبود خصوصویات فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی خاک شده و در نهایت منجر به زادآوری طبیعی گونه‌های بومی منطقه شده است. این اطلاعات امکان تدوین نسخه‌های بوم‌سازگار جنگل‌کاری را فراهم می‌کند.