فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نماتدهای ریشه گرهی (Meloidogyne sp.) به دلیل نحوه خسارت و دامنه میزبانی وسیع از نظر اقتصادی از مهم‌ترین نماتدهای پارازیت گیاهی در سطح جهان می ­باشند و سالیانه خسارات جبران ناپذیری را در سراسر جهان به محصولات مختلف کشاورزی وارد می‌سازند. در سالیان اخیر، تحقیقات بسیاری برای دستیابی به ترکیبات گیاهی مناسب، به منظور جایگزین کردن ترکیبات شیمیایی با ترکیبات طبیعی، جهت کنترل نماتدها انجام گرفته است. به منظور دستیابی به روشی مؤثر، کم خطر و اقتصادی برای کنترل نماتد ریشه گرهی (Meloidogyne incognita) روی گیاه توتون، در این تحقیق، اثر عصاره ­های آبی دانه رازیانه (Foeniculum vulgare) و برگ گزنه (Urtica dioica) روی عدم تفریخ تخم و مرگ و میر لاروهای سن دوم نماتد M. incognita مورد بررسی قرار گرفت. عصاره­ های آبی، به روش خیساندن با آب تهیه شدند. بررسی­ ها در دو قسمت آزمایشگاهی و گلخانه ­ای انجام شد. همچنین، ترکیبات شیمیایی تشکیل ­دهنده عصاره آبی گیاهان رازیانه و گزنه با استفاده از دستگاه GC-MS شناسایی شدند. در بررسی آزمایشگاهی، غلظت ­های مختلف عصاره رازیانه به طور معنی­ داری درصد مرگ و میر لاروهای نماتد را نسبت به شاهد افزایش دادند، به طوری که غلظت­ های 15 و 20 درصد عصاره رازیانه، پس از 48 ساعت، موجب از بین رفتن 100% لاروهای سن دو نماتد در آزمایشگاه شدند. بالاترین درصد بازدارندگی تفریخ تخم نماتد نیز در غلظت 20 درصد تیمار عصاره رازیانه به میزان 78/9 درصد در شرایط آزمایشگاهی مشاهده شد. در بررسی گلخانه­ ای، یک هفته پس از نشاکاری توتون رقم K326، در اطراف طوقه هر بوته، دو سوراخ به عمق 5 سانتی­ متر ایجاد و جهت تلقیح و مایه ­زنی، به هر گلدان، 25 میلی‌لیتر سوسپانسیون حاوی 2000 عدد تخم و لارو سن دوم نماتد M. incognita به طور مساوی به سوراخ‌ها اضافه گردید. عصاره­ های آبی گیاهان رازیانه و گزنه در غلظت­ های 15 و 20 درصد، در زمان 10 روز پس از مایه زنی با نماتد به خاک گلدان­ ها اضافه شدند. حدود دوماه پس از مایه­ زنی با نماتد، گیاهچه­ ها به آرامی از خاک هر گلدان خارج و صفات شاخص گال، تعداد توده تخم، متوسط تخم در هر توده، فاکتور تولید مثل، جمعیت نماتد در خاک و ریشه و درصد کنترل نماتد بررسی و ثبت گردید. طبق نتایج تجزیه واریانس، تمام شاخص­ های مربوط به نماتد در سطح یک درصد اختلاف معنی­ دار نشان دادند (P < 0.01). عصاره آبی رازیانه، تأثیر بهتری نسبت به عصاره گزنه داشت و بهترین تأثیر در کنترل نماتد در عصاره آبی رازیانه با غلظت 20 درصد حاصل شد. در مجموع، نتایج تحقیق حاضر، نشان­ دهنده قدرت بازدارندگی و نماتدکشی بالای این عصاره ­ها به خصوص، عصاره رازیانه علیه نماتد ریشه­ گرهی توتون (M. incognita) بوده است.