فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تغییرات اقلیمی در سطح جهان منجر به تغییرات سریع در اکوسیستم‌ها می‌شود و این اثرات به‌ویژه در مناطق کوهستانی نمایان‌تر است؛ فشارهای انسانی نیز این تغییرات را تشدید می‌کند و گیاهان بومی نسبت به این تغییرات حساس‌ترند. گونه‌ی گل راعی دیهیمی (H. scabrum) متعلق به خانوادهHyperaceae  از گیاهان چندساله دارویی است. این گونه برای درمان افسردگی و بیماری‌های میکروبی، باکتریایی و ویروسی مورداستفاده قرار می‌گیرد. در راستای حفاظت و مدیریت گیاه دارویی گل راعی دیهیمی، این پژوهش به پیش‌بینی پراکنش کنونی و آینده‌ی (سال‌های 2050 و 2080) آن با استفاده از دو مدل گردش عمومی GFDL-ESM4 و MRI-ESM2-0 در قالب سه سناریوی مسیرهای اجتماعی-اقتصادی مشترک SSP126،SSP370  و SSP585 در استان اصفهان پرداخته است. به‌منظور پیش‌بینی مناطق رویشگاهی مناسب برای گونه‌ی گل راعی دیهیمی، از 51 نقطه حضور این گونه به‌همراه متغیرهای زیست‌اقلیمی و فیزیوگرافی در مدل اجماعی استفاده شد. برای یافتن مناسب‌ترین رویشگاه‌ها برای گونه‌ی گل راعی دیهیمی و حفاظت و احیای این رویشگاه‌ها، پیش‌بینی‌ مدل‌های پراکنش گونه‌ای با نقشه‌ی شاخص فشار انسانی ادغام شدند. عملکرد مدل‌های پیش‌بینی پراکنش گونه‌ی گل راعی دیهیمی در دامنه قابل قبول تا عالی (0/92 – 0/46) ارزیابی شد. نتایج حاکی از آن است که پراکنش این گونه عمدتاً در نواحی غربی و جنوبی منطقه مورد مطالعه متمرکز است. بر اساس مقایسه توزیع فعلی و پیش‌بینی توزیع آتی گل راعی دیهیمی، سطح مناطق با مطلوبیت رویشگاهی عالی برای این گونه دارویی با تغییر چشمگیری بین 60/31- درصد تا 100- درصد مواجه خواهد شد. به‌نظر می‌رسد تغییرات اقلیمی منجر به جابجایی دامنه پراکنش گونه‌ی گل راعی دیهیمی از ارتفاعات پایین‌تر به سمت ارتفاعات بالاتر در منطقه مورد مطالعه گردد. نتایج مطالعه نشان می‌دهد که بخش‌های جنوبی منطقه مورد مطالعه، از لحاظ اکولوژیکی و فشار انسانی به‌عنوان مناطق حیاتی و دارای اولویت بالا برای حفاظت از گونه‌ی گل راعی دیهیمی شناسایی شده‌اند.