فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سوسک ‌برگخوار‌غلاتOulema melanopus L.  ‌از ‌آفات ‌مهم ‌گندم ‌در ‌دنیا است. خسارت این آفت طی سال‌های اخیر در برخی مناطق کشور به شدت افزایش یافته است. این خسارت به حدی بوده است که کشاورزان ناگزیر به مبارزه شیمیایی علیه سوسک ‌برگخوار‌غلات شده‌اند. این در حالی است که با توجه به محدود بودن خسارت این آفت طی سالهای قبل، ترکیبی علیه سوسک برگخوار غلات در کشور به ثبت نرسیده بود. با توجه به اینکه حشره‌کش‌های شیمیایی به ویژه ترکیبات پایریتروئیدی و فسفره آلی به طور گسترده در مزارع گندم مورد استفاده قرار می‌گیرند، معرفی ترکیبات شیمیایی برای مدیریت سوسک برگخوار غلات سبب افزایش نگرانی‌های زیست محیطی خواهد بود. پژوهش حاضر برای ارزیابی امکان کنترل سوسک ‌برگخوار‌غلات با حشره‌کش ماترین که از عصاره گیاه تلخ بیان Aiton Sophora flavescens به دست می‌آید، در مقایسه با حشره‌کش‌های رایج در مزارع گندم انجام شد. آزمایش در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با پنج تیمار و چهار تکرار روی لاروهای سوسک برگخوار غلات در مزارع گندم استان‌های اردبیل، تهران، گلستان و مازندران اجرا شد. تیمارها شامل ماترین (1/5 و 2 در هزار)، فنیتروتیون (۱ در هزار)، دلتامترین (0/3 در هزار) و شاهد (آب پاشی) بودند. محلول پاشی زمانی انجام شد که بیشتر تخم ها تفریخ شده بودند و لاروها در سنین پایین بودند. شمارش‌ها 1 روز قبل و 3، 7 و 14 روز بعد از محلول‌پاشی با سمپاش پشتی موتوری لانس‌دار انجام شد. برای نمونه‌برداری در هر واحد آزمایشی، تمام لاروهای موجود روی ۳۰ ساقه گندم به صورت تصادفی شمارش شدند. بر مبنای نتایج، همه حشره‌کش‌های مورد مطالعه در کاهش جمعیت سوسک برگخوار غلات موثر بودند. در استان‌های تهران، اردبیل و مازندران نتایج همخوانی بیشتری با یکدیگر داشتند. در این استان‌ها هفت روز پس از محلول‌پاشی، ترکیبات دلتامترین، فنیتروتیون، ماترین 2 و ماترین 1/5 در هزار به ترتیب 92/69، 76/10، 90/81 و 86/38 درصد کارایی داشتند. اگرچه دلتامترین بیشترین کارایی را داشت، اما در اغلب موارد تفاوت آن با ماترین معنی‌دار نبود. بیشترین کارایی ماترین در استان تهران و کمترین کارایی در استان گلستان ثبت شد. با توجه به کارایی نزدیک دو غلظت ماترین، کاربرد ماترین 1/5 در هزار برای کنترل سوسک برگخوار غلات قابل توصیه می‌باشد.