فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تالاب صالحیه، دشت سیلابی وسیعی با تراکم بالای رودخانه‌‎ها، جوی‌ها و جویچه‌‎ها است. خشک و خالی از رطوبت شدن این دشت سیلابی، در سال‌های اخیر باعث شده تا به کانون‌ گردوغبار تبدیل شود. خشکسالی و تغییرات انسان ساخت هر دو می‌توانند از عوامل تاثیرگذار بر تبدیل این محدوده تالابی به کانون گردوغبار باشند. لذا در این مطالعه از یک سو به ارزیابی اثرات محیط زیستی احداث زهکش (احداث زهکشی به طول 49/65 کیلومتر به‌عنوان مهم‌ترین تغییر محیطی) به روش ماتریس به‌صورت پیمایشی پرداخته شد. تاثیر زهکش و جاده بالادست آن بر 60 فاکتور محیط زیستی منطقه مورد بررسی قرار گرفت. تغییرات فاکتورهای اقلیمی دما و بارش و معنا‌داری آنها در دوره 35 ساله مطالعه شد. نتایج مطالعات اقلیمی‌ نشان داد که بارش در منطقه روند کاهشی داشته و دما از روندی افزایشی تبعیت می‌کند. ولی این تغییرات به لحاظ آماری معنی‌دار نیستند. ارزیابی پیامدهای محیط زیستی زهکش نشان داد، 29 فاکتور، اثرات منفی در سطح پسرفت شدید و خیلی شدید متحمل شده‌اند، 2 فاکتور نیز با پسرفت متوسط روبرو بوده‌اند و فقط 2 فاکتور محیط زیستی تاثیر مثبتی در حد متوسط داشته‌اند. در واقع احداث زهکش تاثیرات بسیار مخربی بر منطقه داشته و با کاهش رطوبت خاک، قطع کردن مسیر آب‌های سطحی، تخلیه آب‌های زیرزمینی تا عمق 2 متری (عمق زهکش)، کاهش پوشش گیاهی و از بین بردن ساختمان خاک، باعث ایجاد کانون گردوغبار وسیعی شده است. در واقع این پروژه با 88 درصد اثرات و پیامدهای در سطح پسرفت شدید و خیلی شدید، 6 درصد پسرفت متوسط و فقط 6 درصد تاثیر مثبت متوسط، عملا مردود بوده و اجرای آن هیچگونه توجیحی ندارد. مناسب‌ترین راهکار احیای آن نیز پر کردن زهکش و گزینه بعدی، ایجاد روگذر موثر برای انتقال رواناب‌های بالادست به سمت پائین دست زهکش پیشنهاد می‌شود.