برآورد ارزش اقتصادی کارکرد تولیدی پارک ملی سیاهکوه (مطالعه موردی: خدمت پوشش گیاهی)

نویسندگان

1 استاد، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران.

2 استادیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران

3 کارشناسی ارشد، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران.

4 دانشجوی دکتری اقتصاد کشاورزی، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.

doi
10.22034/emj.2025.730137
چکیده

اثرات جانبی منفی بسیاری در چند دهه گذشته اکوسیستم‌ها و مناطق حفاظت‌شده در ایران را تهدید می‌کند. ازجمله مناطقی که در ایران مورد دست‌درازی انسان‌ها قرارگرفته و شاهد تهدیدها و مسائل مختلف بوده است پارک ملی و منطقه حفاظت‌شده سیاهکوه است. ازاین‌رو هدف از مطالعه پیش‌رو محاسبه ارزش اقتصادی خدمت پوشش گیاهی در قالب کارکرد تنظیمی پارک ملی سیاهکوه در شهرستان اردکان است. برای ارزش‌گذاری خدمت منتخب، از روش ارزش‌گذاری مشروط با تکنیک دوگانه یک ‌و نیم‌بعدی و الگوی اقتصادسنجی لاجیت بهره‌گرفته شد. ابتدا تعداد 30 پیش پرسشنامه برای بررسی ترجیحات افراد برای قیمت‌های پیشنهادی تهیه شد. سپس با استفاده از روش اعداد تصادفی قیمت‌های پیشنهادی تعیین و در پرسشنامه نهایی قرار داده شدند. با استفاده از روش میشل-کارسون تعداد 150 پرسشنامه تعیین و به‌صورت تصادفی در بین مردم شهرستان اردکان در بهار 1403 توزیع شد. نتایج حاصل از الگوی اقتصادسنجی لاجیت نشان داد که متغیرهای قیمت پیشنهادی، تحصیلات، درآمد، عضویت در نهادهای مردمی و گرایش‌های محیط‌زیستی بیشترین تأثیر را بر تمایل به پرداخت افراد برای خدمت پوشش گیاهی پارک ملی سیاهکوه نسبت به دیگر متغیرهای الگو دارند. همچنین نتایج نشان داد که میزان تمایل به پرداخت سالانه هر فرد معادل443940 ریال است. تمایل به پرداخت سالانه هر خانواده نیز در نمونه موردبررسی بالغ‌ بر 847925/4 ریال به‌دست آمد. همچنین ارزش کل اقتصادی خدمت مذکور نیز 43060 میلیون ریال به‌دست آمد. ارزش اقتصادی محاسبه شده با توجه به شرایط اقتصادی حاکم در ایران و جوامع محلی ذینفع از خدمات اکوسیستم مربوطه حائز اهمیت است. این در حالی است که پارک ملی و منطقه حفاظت‌شده سیاهکوه دارای خدمات بی‌شماری است. در نتیجه برای حفاظت و شناخت بیشتر خدمات اکوسیستم سیاهکوه، ارائه کلاس‌های ترویجی و آموزشی در سطح شهرستان پیشنهاد می‌شود.