فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از انواع استفاده از مراتع، بهره‌‌برداری گیاهان ‌‌دارویی است. دیدگاه‌‌های متفاوتی در این خصوص وجود دارد، هرچند در بیشتر موارد، بر صادرات گیاهان دارویی از سطح مراتع اصرار مضاعف می‌‌شود، در مقابل، با توجه به اهمیت گیاهان دارویی در مراتع، به‌‌عنوان ذخایر ژنتیکی و مزیت ‌‌‌‌نسبی و رقابتی گیاهان دارویی بومی و انحصاری در مقایسه با گونه‌‌های دارویی غیربومی، بهره‌‌برداری آنها از مراتع توصیه نمی‌‌شود و بر توسعه سطح زیرکشت آنها در عرصه‌های زراعی و دیم‌زارهای رها‌‌شده و کم‌‌بازده، با ارقام اصلاح‌‌‌شده و پرمحصول تأکید می‌شود. تصمیم‌‌ در خصوص توقف یا ادامه برداشت گیاهان دارویی از مراتع، نیازمند اطلاعات پایه است. هم‌‌اکنون، اطلاعات جامعی از شایستگی رویشگاه‌‌های مرتعی، برای بهر‌‌ه‌برداری از گیاهان دارویی، موجود نیست. بنابراین، عرصه‌‌های مرتعی بر مبنای شایستگی‌‌شان از حیث تولید گیاهان دارویی بهره‌‌برداری نمی‌شوند، یا بهره‌‌برداری‌‌ها، مطابق با اقتضائات اکولوژیکی گیاهان و بر مبنای حد‌مجاز بهره‌‌برداری رویشگاه انجام نمی‌شود. در همین رابطه، پژوهش پیش‌رو با هدف ارزیابی اکولوژیکی و اقتصادی بهره‌‌برداری از گیاهان دارویی و تولید علوفه در مراتع ییلاقی جولادک به‌‌عنوان مراتع معرف البرز جنوبی در منطقه الموت انجام شد. بر مبنای نتایج، شایستگی مراتع منطقه از نظر معیارهای اکولوژیکی، اقتصادی و اجتماعی، برای بهره‌‌برداری از گیاهان دارویی، غیرشایسته (N) و از نظر تولید علوفه برای چرای دام، مطلوب (S1) است. این موضوع، بیانگر آن است که تمامی رویشگاه‌‌های مرتعی برای بهره‌برداری از گیاهان دارویی شایسته نیستند. بنابراین، با رویکرد حفظ ذخایر ژنتیکی گیاهان ‌‌دارویی در طبیعت با کاهش سطح برداشت و بهره‌‌برداری کنترل‌‌‌‌شده همراه با احیا در مراتع دارای ظرفیت برداشت، بهره‌‌برداری از گیاهان دارویی در تمامی رویشگاه‌‌های مرتعی توصیه نمی‌‌شود. این موضوع، باید در سیاست‌‌گذاری توجه به گیاهان‌‌ دارویی، مدنظر بخش‌‌های تحقیقاتی و اجرایی قرار گیرد.