فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مساجد در توسعه تاریخی شهرها جایگاه ویژه‌ای دارند و نقش مهمی در شکل‌گیری هویت فرهنگی، اجتماعی و مذهبی این شهر ایفا کرده‌اند. از دیرباز، بناهای اسلامی مخصوصاً مساجد در شهرها یکی از مهم‌ترین و اساسی‌ترین عناصر تشکیل‌دهنده در توسعه شهرها به شمار می‌آمدند و بنای مساجد نقش ویژه‌ای در توسعه شهرها داشته و در شهرهای اسلامی نمادی شکوهمند و به‌نوعی سمبل هویت اسلامی تعریف می‌شوند. ساختمان‌های مذهبی، مانند کلیساها و مساجد، همیشه یکی از عناصر جدایی‌ناپذیر طرح‌های شهری بوده‌اند و مساجد به‌عنوان با اهمیت‌ترین فضای معماری نقش پررنگی را در شکل‌گیری فرم شهری و روند توسعة آن بر عهده داشته است. مقاله حاضر سعی بر آن دارد تا با بررسی اهمیت، جایگاه و نقشی که مساجد در شهر برای نشان دادن جلوه‌گاه اصلی نقش هویتی که در توسعه شهر یزد دارند را نشان داده و با استفاده از روش‌ها و ابزارهای مختلف تحلیل، نقش و جایگاه مساجد در توسعه شهر یزد را نمایان سازد. ازاین‌رو پژوهش حاضر تحلیلی و متکی بر پیمایش‌های میدانی است که از لحاظ هدف نیز می‌تواند در زمره روش‌های کاربردی در این زمینه قرار گیرد. ابزارهای مورداستفاده در فرایند تحقیق شامل سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) و ابزارهای تحلیل فضایی (Spatial statistics) جهت‌نمایش روند توسعه فضایی شهر است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که توزیع فضایی مساجد رابطه نزدیکی با توسعه شهری دارد؛ بنابراین از اطلاعات مکانی مساجد در یک دوره تاریخی می‌توان برای بررسی توسعه شهر در آن دوره استفاده کرد.