تأثیر عوامل ادافیکی بر رشد بومادران (Achillea wilhelmsii C. Koch) در رویشگاه‌های کوهستانی و دشتی تربت‌حیدریه

نویسندگان

1 دانشیار، گروه مهندسی طبیعت و گیاهان دارویی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربت حیدریه، تربت حیدریه، ایران.

2 کارشناسی ارشد گیاهان دارویی، گروه مهندسی طبیعت و گیاهان دارویی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربت حیدریه، تربت حیدریه، ایران.

3 دانشیار، گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربت حیدریه، تربت حیدریه، ایران.

4 استادیار، گروه مهندسی طبیعت و گیاهان دارویی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربت حیدریه، تربت حیدریه، ایران.

doi
10.22034/emj.2025.728684
چکیده

بومادران از گیاهان دارویی بومی کشور و سازگار با شرایط اقلیمی گرم و خشک است. این تحقیق با هدف بررسی تأثیر عوامل ادافیکی بر عملکرد کمی و تولید گیاه بومادران در رویشگاه‌های کوهستانی و دشتی تربت‌حیدریه انجام شد. بدین منظور در هر منطقه در طول پنج ترانسکت و در داخل چهار پلات نمونه‌برداری از گیاه و خاک به روش تصادفی انجام شد. خصوصیاتی از قبیل تراکم بوته در هر پلات، ارتفاع بوته، تعداد گل، وزن گل، وزن گیاه بومادران اندازه‌گیری شد. در آزمایشگاه مهم‌ترین خصوصیات فیزیکوشیمیایی خاک شامل هدایت الکتریکی، اسیدیته، بافت خاک، درصد عصاره اشباع، درصد ماده آلی، نیتروژن، فسفر و پتاسیم اندازه‌گیری گردید. نتایج نشان داد که میزان هدایت الکتریکی و پتاسیم خاک در منطقه دشتی بیشتر از کوهستانی بود ولی میزان کربن آلی خاک، نیتروژن، فسفر، تراکم بوته، میانگین ارتفاع بوته، تعداد گل، وزن خشک گل و وزن خشک بوته در منطقه کوهستانی به‌طور معنی‏داری بیشتر بود. آنالیز رگرسیونی نشان داد که رابطه وزن خشک گل با میزان هدایت الکتریکی، درصد رس و درصد عصاره اشباع خاک منفی بود اما پارامترهای اسیدیته، درصد شن و سیلت، میزان کربن، نیتروژن، فسفر و پتاسیم خاک رابطه مستقیمی با وزن‏خشک گل نشان دادند. میزان نیتروژن، کربن و هدایت الکتریکی خاک به ترتیب بیشترین تأثیر را بر وزن‏خشک گل دارا بودند. نتایج نشان داد که به‌ازای هر واحد افزایش در هدایت الکتریکی، درصد رس خاک، عصاره اشباع خاک و میزان وزن خشک بوته بومادران به ترتیب حدود 23، 3 و0/40 گرم در مترمربع کاهش یافت. به‌ازای هر واحد افزایش در محتوی کربن و نیتروژن خاک، میزان وزن خشک بوته به ترتیب حدود 108 و 774 گرم در مترمربع افزایش یافت. بنابراین، نتایج تحقیق تائید نمود که گیاه بومادران خاک‌های با بافت شنی و محتوی بالای کرین و نیتروژن را ترجیح داده و باید در زراعت این گیاه دارویی موردتوجه قرار گیرد.