فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مدل‌سازی پراکنش گونه‌ای ابزاری مؤثر برای شناسایی رویشگاه‌های بالقوه گیاهی و بررسی عوامل مؤثر بر پراکنش آن‌هاست. در این مطالعه، پراکنش گونه سنبل‌الطیب (Valeriana sisymbriifolia) در استان اصفهان با هدف پیش‌بینی تغییرات پراکنش در دوره‌های زمانی حال حاضر، ۲۰۴۰ و ۲۰۸۰ تحت تأثیر تغییرات اقلیمی بررسی شد. داده‌های حضور گونه شامل ۵۰ سایت حضور به‌عنوان داده آموزشی و ۵۰ سایت حضور به‌عنوان داده ارزیابی و همچنین ۵۰ سایت عدم حضور بود که به‌صورت تصادفی طبقه‌بندی شده و از نقشه پراکنش گونه مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان و بازدید میدانی استخراج شدند. فاصله میان نقاط با توجه به وضوح محیطی داده‌ها (1 کیلومتر مربع) تنظیم شد تا از همبستگی مکانی جلوگیری شود. داده‌های محیطی شامل ۳ متغیر فیزیوگرافی (شیب، جهت شیب و ارتفاع) و ۱۹ متغیر اقلیمی شامل دما و بارش از پایگاه CHELSA دریافت گردید. برای مدل‌سازی از دو روش GLM و GAM استفاده و عملکرد مدل‌ها با معیارهای آماریAUC، KAPPA و TSS ارزیابی شد که مدل GLM با AUC برابر 0/976 بهترین دقت را داشت. نتایج نشان دادند که متغیر شیب بیشترین تأثیر را بر پراکنش گونه دارد و افزایش شیب با افزایش احتمال حضور گونه همراه است. همچنین افزایش میانگین دمای گرم‌ترین فصل و کاهش بارش در سردترین فصل به کاهش پراکنش گونه منجر می‌شود. پیش‌بینی‌ها حاکی از کاهش قابل توجه مساحت رویشگاه‌های مناسب و عالی در سال‌های 2040 و 2080 بود به‌طوری که مساحت مناطق عالی رویشگاه از حدود 1/5درصد در حال حاضر به کمتر از0/5 درصد در سال 2080 کاهش می‌یابد. این کاهش به دلیل تغییرات اقلیمی شامل افزایش دما و کاهش بارندگی است. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که گونه سنبل‌الطیب در معرض تهدید جدی ناشی از تغییرات اقلیمی قرار دارد و لزوم برنامه‌ریزی حفاظتی و مدیریت اکولوژیکی برای حفظ و بهبود رویشگاه‌های این گونه ضروری است.