فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فقهای شیعه و اهل‌سنت و برخی پژوهشگران معاصر از واژه غرر مذکور در روایت مشهور نهی پیامبر اکرم از بیع غرری، تعاریف متفاوتی ارائه نموده‌ا‌ند که علاوه بر اینکه برخی تعاریف موافق معنای لغوی این واژه نیست، اختلاف در تعاریف به‌گونه‌ای است که تطبیق عنوان غرر بر مصادیقش قاعده‌مند نیست و مواردی بر اساس یک تعریف مصداق غرر است، در حالی ‌که بر اساس تعریف دیگر غرر نیست. این پژوهش با مطالعه کتابخانه‌ای، ابتدا یافته‌های مربوط به تعریف غرر را بر اساس نظر مذاهب فقهی دسته‌بندی نموده و سپس مشخص گردانیده که تمام تعاریف بر یک یا چند مفهوم از مفاهیم چهارگانه جهل، خطر، عدم قدرت بر تسلیم و خدعه استوار گردیده است. در پایان به روش توصیفی ـ تحلیلی با بررسی یافته‌ها به این نتیجه رسیده است که از آثار فقهی و پژوهشهای انجام‌شده نمی‌توان معنایی برای غرر به دست آورد که قابلیت تطبیق بر تمام مصادیق گفته‌شده برای غرر را داشته باشد. لذا با بررسی روایات و تکیه بر معنای لغوی، به نظر نگارنده از بین معانی ذکرشده، معنای خطر به دلیل موافق بودن با قول لغویان و عدم وضع شرعی برای معنای خاص و نیز قابلیت تطبیق بر مصادیق ذکرشده در روایات، صحیح‌ترین معناست. هرچند این معنا استدلال به غرر در بطلان عقد را محدود به جهلی می‌کند که سبب خطر است، نه مطلق جهل.