ملاک جنایت علیه بشریت و ادله حرمت آن در فقه مقارن

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده فقه و حقوق اسلامی، دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22034/fm.2025.483928.2143
چکیده

مستحدثه بودن عنوان ارتکابی «جنایت علیه بشریت» در حقوق بین‌الملل، این سؤال را ایجاد می‌کند که ماهیت و ملاک آن در فقه چیست و چه ادله‌ای بر حرمت جنایت علیه بشریت در فقه مقارن وجود دارد. برای دست‌یافتن به جواب این پرسش، باید مفهوم بشریت در انسان‌شناسی فقهی کنکاش شود تا جنایت علیه او قابل تصور باشد. پژوهش حاضر با جمع‌آوری منابع کتابخانه‌ای از مذاهب اسلامی و به روش توصیفی ـ تحلیلی در پی پاسخ به پرسشی است که جنبه بنیادی و کاربردی در عرصه بین‌الملل دارد. با تدبر در منابع فقه چنین استنباط می‌شود که ماهیت جنایت علیه بشریت، هر آن چیزی است که با اهداف خلقت انسان بماهو انسان به معنی خلیفةالله در تضاد باشد. ملاک جنایت علیه بشریت در فقه مذاهب اسلامی این است که تهاجم گسترده و متعدد و عمدی به مقاصد ضروری شریعت یعنی دین، نفس، عقل، عِرض، نسب و مال صورت پذیرد که در اثر آن به ارزش و مقام انسانیت هجمه وارد می‌شود و در رسیدن انسانها به اهداف خلقت بشری مانع ایجاد می‌کند. ادله حرمت جنایت علیه بشریت در فقه مقارن، شامل آیات، روایات، قیاس، عرف و بنای عقلاست که بر حرمت آن و مشروعیت مجازات مرتکبین دلالت دارد.