فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف مقاله، تبیین دلالت‏های نظریه پیچیدگی در برنامه درسی است. نظریه پیچیدگی با تکیه بر مبانی فیزیک کوانتومی بیان می‏کند که در یک سیستم پیچیده نمی‏توان چیزی را از قبل پیش‏بینی کرد. در این پژوهش، به منظور استخراج دلالت‎های نظریه پیچیدگی برای برنامه درسی از روش سندکاوی و تحلیل محتوای مقوله‏ای استفاده شد. 45 منبع مرتبط با موضوع، به عنوان نمونه پژوهش بر اساس نمونه‏گیری هدفمند انتخاب شدند. ابتدا با توجه به سؤالات پژوهش، منابع مرتبط، مطالعه شده و متون، استخراج شدند؛ سپس یافته‏ها کدگذاری، طبقه‏بندی و تحلیل و تفسیر شدند. یافته‏های پژوهش، ویژگی‏های نظریه پیچیدگی، کاربردهای نظریه پیچیدگی در تعلیم و تربیت و برنامه درسی، ویژگی‏های برنامه درسی پیچیده، و رویکرد برنامه درسی متناسب با نظریه پیچیدگی را تبیین کرد و نشان داد نظریه پیچیدگی دارای ویژگی‏هایی مانند بازخورد مثبت، سازگاری و انطباق، آشفتگی، خود‏تحلیلی، ارتباط، خودسازماندهی، اثر پروانه‏ای، خود‏تعادلی، جاذبه‏های نا‏آشنا، و غیرخطی‌بودن است. بر اساس نظریه پیچیدگی، آن نوع برنامه درسی می‏تواند فرد را برای مواجه‌شدن با تغییر و تحول و زندگی در دنیای پیچیده آماده کند که خودش هم پیچیده باشد؛ برنامه درسی بر اساس سیستم‏های انطباقی پیچیده، بر اصولی چون روییدنی‌بودن، خود‏سازماندهی، بازخورد، تعامل، روابط دوسویه و چندسویه، همیاری، ارتباط، و نظم بدون کنترل، تأکید دارد. برنامه درسی روییدنی می‏تواند به خلق سازمان‏های یادگیرنده کمک کند. با خلق سازمان‏های یادگیرنده، یادگیرندگان، این توانایی را کسب می‏کنند که در برابر تغییر، پیچیدگی و عدم اطمینان، واکنش مناسبی از خود نشان داده و خود را مدیریت کنند.