بررسی وضعیت گردی و گردشدگی سنگ‌ریزه‌های سطحی در تیپ‌های مختلف دشت‌سر با استفاده از شاخص پاورز

نویسندگان

1 دانشیار، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران

2 دانشیار، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران.

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد بیابانزدایی، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران.

4 استادیار، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران

doi
10.22034/emj.2025.719920
چکیده

شکل ذرات و وضعیت آئرودینامیکی آنها دارای نقش قابل‌توجهی در فرسایش بادی می‌‌باشند که خود تحت تأثیر ویژگی‌های سنگ‌شناسی، نوع محیط رسوبی، طول و مدت حمل، انرژی متوسط حمل، ماهیت و میزان هوازدگی پس از رسوب و مدت زمان انتقال آن می‌باشد. در این مطالعه اقدام به بررسی وضعیت گردی و گردشدگی ذرات سنگ‌ریزه‌های سطحی در سه تیپ دشت‌سر در حوزه دشت یزد اردکان گردید. ابتدا نمونه‌هایی از سنگ‌ریزه‌های سطحی به‌صورت تصادفی جمع‌آوری شد، سپس شاخص‌های گردی و گرد شدگی در تک‌تک سنگ‌ریزه‌های برداشته‌شده (320 سنگ‌ریزه) محاسبه شد. شاخص مورد استفاده در این تحقیق برای گردی و گردشدگی، شاخص پاورز بود که دامنه تغییرات آن از 0/12 برای ذرات کاملا زاویه‌دار تا 1 برای ذرات کاملا گرد شده متغیر است. نتایج تجزیه واریانس یک‌طرفه بین مقادیر به‌دست‌آمده نشان داد مقادیر گردشدگی در تیپ‌های مختلف دشت‌سر با احتمال 95 درصد دارای اختلاف معنی‌دار بوده ولی میزان گردی دارای اختلاف معنی‌دار نیست. نتایج گروه‌بندی با استفاده از آزمون دانکن نیز نشان‌داد که مقادیر گرد‌ شدگی در سه گروه مجزا قابل‌تحلیل می‌باشد که این سه گروه با سه تیپ دشت‌سر منطبق است. میانگین مقادیرگرد شدگی معادل0/18 در دشت‌سر لخت،0/30 در دشت‌سر آپانداژ و 0/33در دشت‌سر پوشیده به‌دست آمد که نشان‌دهنده‌ی گردشدگی بیشتر ذرات در دشت‌سر پوشیده است ولی مقادیر گردی در تیپ‌های مختلف دشت‌سر دارای روند مشخصی نیست.