بررسی نحوه توزیع و عرضه گیاهان دارویی و نگرش مردم به مصرف آنها در یک اکوسیستم خشک و نیمه خشک (مطالعه موردی: تربت جام)

نویسندگان

1 دانشیار، گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تربت حیدریه، تربت حیدریه، ایران.

2 استادیار، گروه مهندسی طبیعت و گیاهان دارویی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تربت حیدریه، تربت حیدریه، ایران.

doi
10.22034/emj.2025.722636
چکیده

اﺳﺘﺎن خراسان رضوی ﯾﮑﯽ از مهم‌ترین روﯾﺸﮕﺎه ﻫﺎی گیاهان دارویی در ﮐﺸﻮر اﺳﺖ. این امر باعث شده است که استفاده از آنها در ﻓﺮﻫﻨـﮓ ﻣﺼﺮف ﮔﯿﺎﻫﺎن داروﯾﯽ مردم منطقه نقش مهمی ایفا کند. هدف از این تحقیق بررسی چگونگی مصرف و اقبال مردم به استفاده از گیاهان دارویی و نیز بررسی نحوه توزیع و عرضه گیاهان دارویی توسط فروشندگان در شهر تربت جام است. این تحقیق به‌صورت پیمایشی در 14 عطاری واجد شرایط در شهر تربت جام انجام گرفت. اطلاعات مربوطه از قبیل وضعیت اجتماعی و اقتصادی فروشندگان و همچنین مشخصات مهمترین گیاهان موجود در عطاری‌ها از طریق پرسش‌نامه از فروشندگان عطاری‌ها به دست آمد. نتایج نشان داد از میان محصولات گیاهان دارویی تنها 15% از آنها توسط خود افراد از طبیعت و مراتع جمع‌آوری می‌شود و بقیه از عمده فروش‌ها و افراد دیگر خریداری می‌شود. همچنین مطالعه شاخص‌های اجتماعی و شخصی فروشندگان نشان داد که تنها 21% از افراد تحصیلات مرتبط با گیاهان دارویی دارند و 35% اطلاعات دارویی خود را از طریق مطالعه کسب کرده‌اند. گیاهان دارویی نظیر گل گاو زبان، آویشن، دارچین و ترکیب چند گیاه از پر فروش‌ترین گیاهان دارویی عرضه شده در عطاری‌های شهر تربت جام هستند. بیشترین علل مراجعه به عطاری‌ها مشکلات گوارشی، تنفسی و بیماری‌های عصبی بوده که توصیه می‌‌شود برنامه‌‌ریزی لازم جهت کشت وکار گیاهان دارویی و همچنین دوره‌های آموزشی برای فروشندگان در این شهر صورت گیرد.اﺳﺘﺎن خراسان رضوی ﯾﮑﯽ از مهم‌ترین روﯾﺸﮕﺎه ﻫﺎی گیاهان دارویی در ﮐﺸﻮر اﺳﺖ. این امر باعث شده است که استفاده از آنها در ﻓﺮﻫﻨـﮓ ﻣﺼﺮف ﮔﯿﺎﻫﺎن داروﯾﯽ مردم منطقه نقش مهمی ایفا کند. هدف از این تحقیق بررسی چگونگی مصرف و اقبال مردم به استفاده از گیاهان دارویی و نیز بررسی نحوه توزیع و عرضه گیاهان دارویی توسط فروشندگان در شهر تربت جام است. این تحقیق به‌صورت پیمایشی در 14 عطاری واجد شرایط در شهر تربت جام انجام گرفت. اطلاعات مربوطه از قبیل وضعیت اجتماعی و اقتصادی فروشندگان و همچنین مشخصات مهمترین گیاهان موجود در عطاری‌ها از طریق پرسش‌نامه از فروشندگان عطاری‌ها به دست آمد. نتایج نشان داد از میان محصولات گیاهان دارویی تنها 15% از آنها توسط خود افراد از طبیعت و مراتع جمع‌آوری می‌شود و بقیه از عمده فروش‌ها و افراد دیگر خریداری می‌شود. همچنین مطالعه شاخص‌های اجتماعی و شخصی فروشندگان نشان داد که تنها 21% از افراد تحصیلات مرتبط با گیاهان دارویی دارند و 35% اطلاعات دارویی خود را از طریق مطالعه کسب کرده‌اند. گیاهان دارویی نظیر گل گاو زبان، آویشن، دارچین و ترکیب چند گیاه از پر فروش‌ترین گیاهان دارویی عرضه شده در عطاری‌های شهر تربت جام هستند. بیشترین علل مراجعه به عطاری‌ها مشکلات گوارشی، تنفسی و بیماری‌های عصبی بوده که توصیه می‌‌شود برنامه‌‌ریزی لازم جهت کشت وکار گیاهان دارویی و همچنین دوره‌های آموزشی برای فروشندگان در این شهر صورت گیرد.