آیینهای عیّاری و جوانمردی در داستان سمک عیّار
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوین
2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوین
3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوین
doi
10.22103/jis.2018.1984چکیده
سمک عیّار قدیمیترین نمونة باقیمانده از داستانپردازی فارسی است. اولین داستان بلند و طولانی منثورکه امروزه در دست است و یکی از زیباترین و دلکشترین داستانها در زبان و ادبیات فارسی است که با نثری ساده، روان و زیبا نوشته شدهاست. از این کتاب دربارة اوضاع اجتماعی و فرهنگی ایران در قرون ششم و هفتم اطلاعات زیادی به دست میتوان آورد. از جملة این اطلاعات اجتماعی در مرحلة اول وضع عیّاران یا جوانمردان و رسوم مربوط به آنها در جامعة آن روزگار و قبل از آن است. سمک عیّار فقط داستانی عاشقانه نیست، بلکه میتوان گفت که یک حماسه منثور است که متعلّق به طبقات متوسط و پایین جامعه بوده و به گونهای شفاهی نقل میشده تا آنکه مکتوب شدهاست. داستانهای عامیانه، اصلی بسیار کهن در تاریخ زندگی یک قوم دارند. در این داستان، عیّاران و جوانمردان به همه اصلهای اخلاقی، انسانی، اجتماعی و مردمی معتقد و پایبندند. آیینها، رسوم و اوصاف اخلاقی این طبقه در جایجای کتاب به تناسب سخن ذکر شده که در این پژوهش مهمترین آنها استخراج و بررسی شدهاست.