بررسی نمودهای فرهنگ سازمانی ایرانیان در آیین بارِعصر ساسانی با تکیه بر شاهنامۀ فردوسی
نویسندگان
1 دانشچوی دکترای ادبیات غنایی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد
2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور
doi
چکیده
بار به معنی اجازۀ ورود و اذن دخول دادن است و آن، آیین بر تخت نشستن پادشاه وپذیرفتن اشخاص است. بار، یکی از مهمترین آیینهای کشوری در ایران و یکی از آشکارترین مثالهای پیوستگی و استمرار فرهنگ این کشور و نفوذ آن درفرهنگهای دیگر کشورهاست. جشنها و مراسم رسمی و به حضور پذیرفتن سفیران و نمایندگان دیگر کشورها از ویژگیهای مهمّ فرهنگ سازمانی هستند. فرهنگ سازمانی عبارتاستاز مجموعهای از باورهای بادوام که از طریق واسطههای نمادین، مبادله میشوند و در زندگی کاری انسانها معنی پیدا میکنند. آیین بار، یک فرهنگ سازمانی در دربار شاهان ایران بودهاست. به همین منظور آموختن رسوم بار، بخشی از برنامۀ تربیت شاهزادگان، همۀ درباریان و عموم ایرانیان- هریک به فراخور حال و سطح خویش- بود و بهویژه شاهزادگان، تعلیماتی ویژه میآموختند تا این آیین را به بهترین وجه برگزار کنند یا در آن حضور یابند. در این مجال با تحقیق درآیین بار در بخش تاریخی شاهنامه به روش تحلیلی و توصیفی، چگونگی بار دادن و زمان و مکان، انواع و ملزومات آن را بررسی مینماییم و هدف، بازنمودن بخشی از فرهنگ سازمانی غنی و دقیق ایرانیان است. درحقیقت، سؤال اساسی در این مقاله آن است که «بار» در دولتهای ایرانی چه ماهیّت و چه جایگاهی داشتهاست؟ نتایج نشان میدهد که بار برای ایرانیان، تنها مجالی برای دیدار شاه و مردم نبوده، بلکه حلقۀ بسیار مهمی از زنجیرۀ مستحکم و قرین توفیق مدیریّت در دولتهای ایرانی باستان بوده که بعدها در ایران عصر اسلامی نیز تداوم یافتهاست.