بررسی و تحلیل پژوهشهای مرتبط با مفاهیم اکوسیستم و احیاء در ایران
نویسندگان
1 . دانشجوی دکتری تخصصی احیاء اکوسیستم، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
doi
10.22034/emj.2024.2026605.1058چکیده
احیاء اکوسیستم برمبنا رابطه مسالمتآمیز انسان با طبیعت پایهریزی شده است. باتوجه به اقلیم ایران، وجود اکوسیستمهای متنوع و تخریبات انسانی، علم احیاء اکوسیستم فرصت بزرگی برای جبران، کاهش و رفع خسارتهای تحمیل شده بر طبیعت است. مطالعه جاری به دو بخش تقسیم میشود. بخش اول، بر شناسایی عوامل و شاخصهای احیاء اکوسیستم از طریق فراتحلیل کیفی و تحلیل محتوا متمرکز است. بخش دوم، مطالعه سیستماتیک انجام شده بر روی واژگان موثر استخراج شده از مقالات است و نیز ساخت مفاهیم مرتبط با احیاء اکوسیستم جهت رسیدن به توسعه پایدار در قالب یک مدل ساختاری پروانهای پویا و نیز الگوی پلکانی مدیریت احیاء اکوسیستم میباشد. دادههای جمعآوری شده با استفاده از Excel، Powerpoint، Maxqda و Vensim مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. بر طبق نتایج احیاء اکوسیستم، 13سال قبل از اعلام دهه احیاء اکوسیستم توسط سازمانملل، در ایران مورد توجه بوده و درسالهای اخیر روند صعودی را در پیش گرفته است. ابرکلمات با بیان تمام واژگان مرتبط با احیاء اکوسیستم، بر اهمیت علم احیاء اکوسیستم تاکید میکند و از طریق مفاهیم، یک الگوی مدیریتی احیاء برمبنا شدت تخریب در اکوسیستمها طراحی نموده است. از طریق مدل پروانه زیستی 6 فاکتور مهم شناسایی شد که اهداف احیاء اکوسیستم را هم راستا با توسعه پایدار میداند. طبقهبندی مرتبط با کالاها و خدمات اکوسیستمهای طبیعی ایران مشخص کرد که 4 طبقهبندی اصلی بهعنوان یک استاندارد جهانی شناخته شده است، البته در این مطالعه دستهبندی منسجمتری ارائه شده است. انواع اکوسیستمهای ایران نیز در 5 طبقهبندی همراه با زیست بومهای متفاوت نسبت به سایر اکوسیستمهای جهانی جمعآوری گردید. مطالعه حاضر بر اهمیت احیاء اکوسیستم تاکید نموده و برای اولینبار از اقدام محیطزیستی کشور ایران جهت همبستگی جهانی صحبت میکند. از این رو مهمترین دستاورد این پژوهش درک مشترک اهمیت احیاء اکوسیستم در ایران در میان اقشار مختلف مردم و تمامی متخصصان این حوزه مطالعاتی و دیگر رشتهها میباشد.