شناسایی و رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر مشارکت انسانی در حفظ، احیاء و توسعه منابع‌طبیعی تجدیدشونده با رویکرد تلفیقی SEM-AHP

نویسندگان

1 کارشناس ارشد مدیریت اجرایی، واحد خوی، دانشگاه آزاد اسلامی، خوی، ایران

2 استادیار گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت، واحد خوی، دانشگاه آزاد اسلامی، خوی، ایران.

doi
10.22034/emj.2024.717733
چکیده

 ‏پژوهش حاضر با هدف شناسایی و رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر مشارکت انسانی در حفظ، احیاء و توسعه منابع طبیعی تجدیدشونده از دیدگاه مدیران اداره منابع طبیعی استان‌های آذربایجان غربی و شرقی صورت گرفت. این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ رویکرد، توصیفی پیمایشی است. در مرحله اول، از روش مدل‌یابی معادلات ساختاری بهره‌گرفته شد که ضرایب شاخص‌های مطلق مورد استفاده همگی نشان می‌دهند که مدل برازش یافته پژوهش در حد بالا با برازندگی کامل نزدیک است و شاخص‌های نسبی نیز مبین این است که مدل پژوهش در مقایسه با سایر مدل‌های ممکن، از لحاظ تبیین مجموعه‌ای از داده‌های مشاهده‌شده، به‌خوبی عمل می‌کند. در مرحله دوم، با به‌کارگیری فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی گروهی، مشخص گردید که مؤلفه‌های وضعیت محتوای برنامه‌های ترویج، روان‌شناختی، قابلیت‌های مروجین، اجتماعی- فرهنگی، اقتصادی و سیاسی- قانونی به ترتیب در رتبه‌های اول تا ششم اهمّیت قرار گرفت. بر این اساس، اگر محتوای برنامه‌های ترویج به‌طور منظم بروز شود و با اطلاعات جدید و علمی همخوانی داشته باشد، بیشترین اثرگذاری در افزایش اعتبار و اعتماد عمومی به این برنامه‌ها دارد. ساختارهای آموزشی و ترویجی باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که در کنار انتقال اطلاعات، به تقویت نگرش‌های مثبت و احساس تعلق نسبت به منابع طبیعی بپردازند. دولت ‌از طریق وضع قوانین و ایجاد سیاست‌های حمایتی می‌تواند فضایی مناسب برای مشارکت انسانی در حفظ، احیاء و توسعه منابع طبیعی ایجاد کند، لکن این عوامل تنها با حضور زمینه‌های روان‌شناختی، اقتصادی و اجتماعی مستعد مؤثرتر واقع می‌شوند.