بررسی کاسهها و پیالههای فلزی هخامنشی از نظر شکل، جایگاه، تزئینات و حوزۀ پراکنش
نویسندگان
1 دانشآموختۀ کارشناسی ارشد باستانشناسی دانشگاه هنر اصفهان
2 دانشجوی دکتری باستانشناسی دانشگاه تهران
3 دانشآموختۀ کارشناسی ارشد باستانشناسی دانشگاه هنر اصفهان
doi
10.22103/jis.2017.1703چکیده
هنر هخامنشی، هنری ترکیبی است که در نهایت ظرافت و زیبایی جلوهگری میکند. یکی از ظریفترین مصنوعات هنرمندان قلمرو هخامنشی، ظروف فلزی بهویژه کاسهها هستند. کاسههای هخامنشی یکی از مدارک مهمی است که از مناطق مختلف شاهنشاهی بهدستآمدهاست. برخی از این کاسهها دارای کتیبۀ سلطنتی میباشند که حاکی از اهمیّت اینگونه از ظروفدر دربار هخامنشی است. این کاسهها اطلاعات ارزشمندی در زمینۀ فلزکاری، شیوۀ تزئینات، تکنیک ساخت، ارتباطات تجاری، اجتماعی، اقتصادی و هنری در اختیار افراد صاحب فن قرارمیدهد. پژوهش پیش رو سعی بر آن دارد با نگاهی توصیفی- تحلیلی و بهرهگیری از مطالعات کتابخانهای و تجزیه و تحلیل نقوش، تزئینات و شکل کاسهها، اهمیّت و جایگاه کاسههای فلزی را در جامعۀ هخامنشی مورد مطالعه قراردهد؛ همچنین تلاش میشود بر اساس مطالعات تطبیقی میان کاسهها و پیالهها و بررسی حوزۀ پراکندگی آنها، منشأ اقتباس شکلی و تزئینی در ساخت کاسههای فلزی هخامنشی مشخص و تحلیلگردد. نتایج حاصل از این بررسی حاکی از گستردگی کاسهها و پیالههای فلزی هخامنشی بهویژه نوع زورقی آن، در سرتاسر شاهنشاهی است. وجود آرایههای گیاهی همچون گل نیلوفر، روزت و تزئینات بادامیشکلی که در سایر هنرهای هخامنشی مانند نقوش برجسته مشاهده میشود، بر کاسهها نیز شناساییشد. به علاوه تا مدتها پس از سقوط هخامنشیان، سنت ساخت کاسهها و پیالههای فلزی به سبک آنها در مناطق مختلف رواج داشت.