بررسی کاسه‌ها و پیاله‌های فلزی هخامنشی از نظر شکل، جایگاه، تزئینات و حوزۀ پراکنش

نویسندگان

1 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد باستان‌شناسی دانشگاه هنر اصفهان

2 دانشجوی دکتری باستان‌شناسی دانشگاه تهران

3 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد باستان‌شناسی دانشگاه هنر اصفهان

doi
10.22103/jis.2017.1703
چکیده

  هنر هخامنشی، هنری ترکیبی است که در نهایت ظرافت و زیبایی جلوه­گری­ می­کند. یکی از ظریف‌ترین مصنوعات هنرمندان قلمرو هخامنشی، ظروف فلزی به­ویژه کاسه­ها هستند. کاسه­های هخامنشی یکی از مدارک مهمی است که از مناطق مختلف شاهنشاهی به­دست­­آمده­­است. برخی از این کاسه­ها دارای کتیبۀ سلطنتی می­باشند که حاکی از اهمیّت این­گونه از ظروفدر دربار هخامنشی است. این کاسه‌ها اطلاعات ارزشمندی در زمینۀ فلزکاری، شیوۀ تزئینات، تکنیک­ ساخت، ارتباطات تجاری، اجتماعی، اقتصادی و هنری در اختیار افراد صاحب فن قرار­می­دهد. پژوهش پیش رو سعی بر آن دارد با نگاهی توصیفی- تحلیلی و بهره­گیری از مطالعات کتابخانه­ای و تجزیه و تحلیل نقوش، تزئینات و شکل کاسه­ها، اهمیّت و جایگاه کاسه­های فلزی را در جامعۀ هخامنشی مورد مطالعه قرار­دهد؛ همچنین تلاش می­شود بر اساس مطالعات تطبیقی میان کاسه­ها و پیاله­ها و بررسی حوزۀ پراکندگی آنها، منشأ اقتباس شکلی و تزئینی در ساخت کاسه­های فلزی هخامنشی مشخص و تحلیل­گردد. نتایج حاصل از این بررسی حاکی از گستردگی کاسه­ها و پیاله­های فلزی هخامنشی به­ویژه نوع زورقی آن، در سرتاسر شاهنشاهی است. وجود آرایه­های گیاهی هم­چون گل نیلوفر، روزت و تزئینات بادامی­شکلی که در سایر هنرهای هخامنشی مانند نقوش برجسته مشاهده­ می­شود، بر کاسه­ها نیز شناسایی­شد. به علاوه تا مدت­ها پس از سقوط هخامنشیان، سنت ساخت کاسه­ها و پیاله­های فلزی به سبک آن­ها در مناطق مختلف رواج داشت.