فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پاسخ به اینکه تجربه و دانش بومی مرتعداران و عشایر در خصوص مدیریت مراتع، چگونه است و چگونه می‌‌توان دانش موجود را در طرح‌‌های مرتعداری بکار برد، از مباحث مهم مدیریت مراتع است. در این رابطه، ساز و کارهای بومی مدیریت چرا در مراتع نیمه‌‌بیابانی جنوب‌‌شرق اصفهان، مورد بررسی قرار گرفت. روش انجام پژوهش، کیفی بود و ضمن انجام مصاحبه‌های عمیق و جمع‌آوری اطلاعات، سوالات محوری در خصوص نحوه مدیریت چرا و رفتار چرایی دام‌ها، تعیین شد. جمع‌بندی اظهارات مصاحبه‌‌شوندگان و منابع کتابخانه‌‌ای، نشان داد که رفتار چرایی دام در ماه‌‌های مختلف فصل چرا، از لحاظ سرعت حرکت و ساعات حضور گله در مرتع، منابع تغذیه، مقدار علوفه مورد نیاز و مقدار مصرف علوفه، متفاوت است و تحت تاثیر کمیت و کیفیت علوفه ترکیب گیاهی قرار دارد. هدایت گله در طول فصل چرا، با دو سیستم چرای مداوم و تناوبی- استراحتی انجام می‌‌شود. انتخاب سیستم‌‌ چرایی، در ارتباط با درجه رجحان گونه‌‌ها، مقدار علوفه قابل برداشت و اهداف مدیریتی قرار می‌‌گیرد. در ماه‌‌های سرد سال، سیستم چرای مداوم بکار گرفته می‌‌شود و با گرم شدن هوا و مساعد شدن شرایط برای رشد مجدد گیاهان، از سیستم چرای تناوبی- استراحتی، استفاده می‌‌شود که تعداد قطعات چرا در هر چراگاه، 28 قطعه و تعداد دفعات چرا در هر قطعه، دو بار در سال در نظر گرفته می‌‌شود. دوره چرا در هر یک از قطعات، یک روز و دوره استراحت، چهار روز درنظر گرفته می‌‌شود. کل مواد غذایی قابل‌‌هضم در مساحت 5000 هکتاری محدوده چراگاهی مورد پژوهش، معادل 141157 کیلوگرم و مقدار تقاضای کل مواد غذایی قابل‌‌هضم ، 146361 کیلوگرم می‌‌باشد. با این شرایط، در ماه‌‌های آذر، دی، بهمن و اسفند، به‌‌ترتیب 29/5، 28/5، 22/8 و 11/3 درصد کسری علوفه و در دوره رشد گیاهان (ماه‌‌های فروردین و اردیبهشت)، 51/6 و 3/6 درصد علوفه مازاد بر نیاز، وجود دارد. در مجموع، سیستم‌‌های مذکور که از طریق تجربه و دانش بومی مرتعداری و با هدف برقراری توازن علوفه با نیاز روزانه دام در ماه‌‌های مختلف فصل چرا، طراحی و اجرا می‌‌گردد؛ با اصول و مبانی دانش مرتعداری نوین، تطابق دارد که در صورت لحاظ نمودن آنها در طرح‌‌های مرتعداری، ضمن فراهم نمودن زمینه مشارکت بهره‌‌برداران در تهیه و اجرای طرح‌‌های مرتعداری، موفقیت بیشتر طرح‌‌ها را نیز فراهم خواهد نمود.