ارزیابی روند تغییرات درازمدت سری زمانی شاخص تفاضل نرمال شده پوشش گیاهی (NDVI) در حوضه هامون-جازموریان

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناس ارشد مرتعداری، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران.

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

doi
10.22034/emj.2024.714430
چکیده

بررسی روند تغییرات دراز مدت پوشش گیاهی با استفاده از داده‌های سری زمانی می‌تواند اطلاعات مفیدی را در مورد پوشش سطحی منطقه‌ای ارائه کند. از آنجا که سری زمانی تصاویر ماهواره‌ای یکی از بهترین منابع موجود در این زمینه می‌باشند، به کارگیری آنها در مطالعات زیست محیطی موثر می‌باشد. استفاده از آزمون‌های آماری در مطالعات تحلیل روند سری‌های زمانی ضروری است، آزمون ناپارامتری من-کندال یکی از این آزمون‌های ناپارامتری معتبر است. در این مطالعه تغییرات شاخص تفاضل نرمال شده پوشش گیاهی با استفاده از داده‌های تصاویر سنجنده MODIS در حوضه هامون-جازموریان در جنوب‌شرق ایران بررسی گردید. بدین منظور، 524 تصویر 16 روزه شاخص تفاضل نرمال شده پوشش گیاهی سنجنده MODIS برای دوره 2000 تا 2022 انتخاب گردید و پوشش گیاهی این حوضه بطور دقیق آنالیز و سپس روند تغییرات این شاخص در این بازه زمانی 23 ساله با استفاده از آزمون من-کندال بررسی شد. در ادامه، الگوی تغییرات این شاخص و تغییرات پوشش گیاهی در منطقه تعیین گردید. با توجه به نتایج، شاخص تفاضل نرمال شده پوشش گیاهی از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۲ دارای روند افزایشی بوده و همبستگی آن با میانگین بارندگی سالانه مثبت (ضریب همبستگی برابر با 0/38) است. مقایسه نقشه اختلاف شاخص تفاضل نرمال شده پوشش گیاهی بین سال‌های ابتدایی و انتهای مورد بررسی با نقشه کاربری اراضی نشان می‌دهد که اراضی مرتعی پراکنده و اراضی کشاورزی واقع در مناطق شمال­غرب دستخوش بیشترین تغییرات قرار گرفته است و سطح پوشش گیاهی این نواحی افزایش یافته است. نتایج این تحقیق می‌تواند به منظور بررسی رابطه بین تغییرات دراز مدت پوشش‌گیاهی در مناطق مختلف حوضه هامون-جازموریان و تغییر پارامترهای اقلیمی مورد استفاده قرار گیرد.