فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پسته یکی از مهم‌ترین محصولات کشاورزی کشور است که از جنبه‌های مختلف اقتصادی، اجتماعی، زیست محیطی و غیره دارای اهمیت بسیاری می‌باشد. ارزش تولید این محصول گران‌بها و بی‌نظیر حدود 10 درصد از درآمدهای غیر نفتی کشور می‌باشد. استان آذربایجان شرقی از جمله مناطقی است که به سبب شرایط مساعد آب‌وهوایی در برخی از مناطق و شهرستان‌های آن کشت این محصول می‌تواند رواج پیدا کند. بنابراین در این پژوهش سعی شده تا ضمن تعیین نواحی مستعد کشت پسته با کمک سیستم اطلاعات جغرافیایی و عوامل موثر در شناسایی این مکان‌ها نیز بررسی گردد. استمرار خشکسالی‌های اخیر در استان آذربایجان ‌شرقی باعث کاهش منابع آب قابل دسترس، افت شدید سطح سفره‌های آب زیرزمینی شده است. از طرف دیگر سطح زیر کشت باغات و اراضی زراعی نیز که شدیداً وابسته به منابع آب زیرزمینی بوده، به صورت بی‌رویه و نامتناسب با شرایط اقلیمی توسعه پیدا کرده است. لذا تغییر الگوی کشت راهکار اساسی برای اصلاح الگوی مصرف آب در بخش کشاورزی بوده و تنها راه‌حل عملی در ارتباط با توسعه کشاورزی پایدار منطقه به‌شمار می‌رود. تحقیق حاضر با هدف امکان‌سنجی پهنه‌های مناسب جهت کاشت پسته در سطح استان آذربایجان ‌شرقی انجام شده است. پهنه‌های کاشت پسته بر اساس فاکتورهای اقلیمی مختلف تأثیرگذار در مراحل مختلف رشد گیاه، با استفاده از مدل‌سازی در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی صورت گرفته است. نتایج این پژوهش نشان داد معیار میزان بارش (0/298) در اولویت اول قرار گرفته و سایر پارامترها به ترتیب دما (0/226)، ارتفاع (0/162)، شیب (0/16)، خاک (0/134)، کاربری اراضی (0/098)، تبخیر (0/090) و جهات شیب (0/082) بیشترین تأثیر را در امکان­سنجی کاشت پسته در استان آذربایجان شرقی را دارا می‌باشد. پهنه‌های با قابلیت بالای کشت در شهرستان میانه در جنوب شرقی استان و گستره وسیعی از شهرستان‌های هوراند، کلیبر، خداآفرین در شمال غربی استان از پتانسیل بالایی برخوردارند.