فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مطالعه‌ی انتقادی مسائل مربوط به زنان از جنسیت، بدنمندی و حجاب تا آموزش، همواره از مسائل مورد پژوهش اندیشمندان مسلمان بوده و هست. قاسم امین، نواندیش مصری نیز با خوانشی وارونه از روال‌های سنتی متعصبانه و مردسالارانه جامعه‌ی مذهبی مصر، کوشیده تا به سایر رانه‌های زندگی فردی و اجتماعی زنان حیاتی دوباره دهد و ضمن حفظ کرامت آنان، زمینه‌ساز تحولاتی جدید باشد. این جستار با نگاهی انتقادی و با تکیه بر نظریه‌ی شناختی- اجتماعی ون‌دایک، گفتمان‌های متون امین را مورد واکاوی قرار داده و به این نتیجه دست یافته که در جامعه‌ی مصر با خوانش افراطی از قرآن و سنت، بسیاری از حقوق فردی و اجتماعی زنان از آنها سلب گردیده است. آثار قاسم امین در حوزه مسائل زنان، تلاشی برای بازتولید یک گفتمان اصلاح‌طلبانه در چارچوب سنت اسلامی است که با استفاده از استدلال‌های منطقی، دینی و اجتماعی، به دنبال تغییر نگرش جامعه نسبت به زنان است. در سطح کلان، او مسئله زنان را به ‌عنوان بخشی از پروژه مدرنیزاسیون مصر مطرح می‌کند؛ در حالی‌ که در سطح خرد، با استفاده از زبان اقناعی و تقابل‌های دوگانه، تلاش دارد تا اصلاحات را ضروری و اجتناب‌ناپذیر جلوه دهد؛ لذا گفتمان قاسم امین را می‌توان نمونه‌ای از تلاقی سنت و مدرنیته در تاریخ اندیشه اصلاحی مصر دانست که نه‌ تنها تأثیرات غرب را پذیرفته، بلکه تلاش کرده است آنها را در چارچوب تفکر اسلامی بازتعریف کند.