ماهیت شعر و تفکر شاعرانه از منظر هیدگر
نویسندگان
1 استادیار گروه آموزش فلسفه و منطق، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
doi
10.30465/os.2025.50358.2010چکیده
هیدگر با التفات به موضوع زبان در دوران متأخر حیات فکری خود، برخلاف اغلب فیلسوفان قارهای، در حوزهای قدم نهاد که عمدتاً در قرن بیستم محل توجه فیلسوفان تحلیلی واقع شده بود. هیدگر ضمن تأکید بر خاصیت آشکارساز زبان در قیاس با کارکرد ارتباطی آن، زبان را به مثابه یکی از انحاء آشکارگی وجود، رهین شعر میانگارد. شعر از منظر هیدگر نمایش رخداد حقیقت در ساحت زبان است. حقیقت اشیاء آنگاه که در شعر انعکاس مییابد، زبان را ممکن میسازد و به تفکر اصیلِ وجوداندیش مجال بروز میدهد. بر این اساس، عقل و تفکر فلسفی، ذاتی شاعرانه مییابد. پیوند میان شعر و تفکر که عمدتاً از دهه سوم قرن بیستم در آثار هیدگر پدیدار میشود بهگونهای از تفکر موسوم به تفکر شاعرانه موضوعیت میبخشد. تفکر شاعرانه به مثابه سازوکاری در جهت تقرب به امر رازآمیز، مواجههای شهودی با امر مقدس را سامان میبخشد و اینچنین در پرتو گوشسپاری به خطابات وجود، مجالی برای آشکارگی آن از رهگذر زبان فراهم میآورد. فهم دقیق ماهیت شعر و تفکر شاعرانه نزد هیدگر، موقوف آشنایی با مفاهیم دیگری در فلسفه متأخر او است که از میان آنها دوگانههای «اقامتگزیدن ـ بیخانمانی» و «وارستگی ـ جنون» در این مقاله محل بحث واقع شده است.
