پهنه‌بندی و تعیین بهترین شاخص خشکسالی (مطالعه موردی: استان لرستان)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری آبخیزداری، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، ایران.

2 استادیار گروه مهندسی طبیعت، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی داراب، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

doi
10.22034/emj.2022.701390
چکیده

خشکسالی یک پدیده آب و هوایی است که احتمال وقوع این پدیده در همه نقاط کره زمین و با هر شرایط اقلیمی وجود دارد. بر این اساس سیستم‌های پایش در تدوین طرح‌های مقابله با خشکسالی و مدیریت آن از اهمیت زیادی برخوردار هستند. در این تحقیق به منظور بررسی خشکسالی در استان لرستان از داده‌های بارندگی سالانه ایستگاه‌های کمندان، آب باریک، دره تخت، سازمان بروجرد، کاظم آباد، تیررود، ازنا، گلرود، سبزه آب، رحیم آباد، سرخاب در طی یک دوره آماره 49 ساله (1397-1348) استفاده گردید. وضعیت خشکسالی بر اساس داده‌های مذکور با استفاده شاخص‌های بارش استاندارد شده (SPI)، Z چینی (CZI) و با استفاده از نرم‌افزار DIP داده‌هـا وارد نرم‌افزار ArcGIS شدند. سپس با استفاده از روش کریجینگ، پهنه‌بندی خشکسـالی برای دوره مطالعه‌ی 30 ساله انتهـایی (1397-1367) صورت گرفت. نتایج حاکی از آن بود که پهنه‌بندی خشکسالی در هیچ یک از شاخص‌ها از روند منظمی در طی دوره‌ی مورد مطالعه تبعیت نمی‌کند. نتایج پهنه‌بندی شاخص‌های بارش استاندارد شده و Z چینی نشان داد که خشکسالی شدید در سال‌های 70، 78 و 87 برای شاخص بارش استاندارد شده و سال‌های 70، 78، 87 و 91 برای شاخص Z چینی اتفاق افتاده است و ترسالی شدید برای هر دو شاخص در سال‌های 72 و 74 در کل استان گسترش داشته است. نتایج هر دو شاخص نشان‌دهنده‌ی این است که حداکثر خشکسالی شدید در مورد شاخص بارش استاندارد شده مربوط به ایستگاه آب باریک در سال‌های (1378-1377) و (1349-1348)، و ایستگاه ازنا در سال‌های (1387-1386 و 1391-1390)، و شاخص Z چینی مربوط به ایستگاه آب باریک در سال‌های (1349-1348 و 1378-1377)، و دو مورد مربوط به ایستگاه رحیـم آباد در سال‌های (1364-1362) می‌باشد.