ارزیابی کارایی مدل‌های داده‌کاوی در تعیین پراکنش گونه گیاهی Anchusa strigosa (مطالعه موردی: دزفول)

نویسندگان

1 دکتری آبخیزداری، اداره منابع طبیعی و آبخیزداری خوانسار، خوانسار، ایران.

2 کارشناسی ارشد مرتعداری، گروه طبیعت، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران.

doi
10.22034/emj.2022.701317
چکیده

بهره‌برداری از گیاهان صنعتی و دارویی بعنوان یکی از محصولات فرعی مراتع نقش موثری ‌در اقتصاد مراتع دارد. حفظ و توسعه پراکنش گیاهان دارویی در سطح عرصه‌های مرتعی از جنبه‌های مختلف اقتصادی و اجتماعی و فنی مراتع، حایز اهمیت می‌باشد. در سطح مراتع گونه‌های گیاهی صنعتی و دارویی فراوانی موجود می‌باشد. گاوزبان خارک‌دار (Anchusa strigosa) از گونه‌ی دارویی و بومی شهرستان دزفول می‌باشد. یکی از موارد حائز اهمیت در بهره‌برداری اصولی از این گیاه دارویی تعیین مناطق رویشگاهی آن می‌باشد. هدف از این تحقیق، بررسی رابطه ویژگی‌های بیوفیزیکی رویشگاه بالقوه این گونه و پراکنش آن با استفاده از تکنیک‌های مختلف داده‌کاوی است. برای ارزیابی کارایی مدل‌های داده‌کاوی، ابتدا 30 نقطه حضور و 30 نقطه عدم حضور گونه با استفاده از نقشه پوشش گیاهی و مطالعات میدانی ثبت شد. سپس پارامترهای ارتفاع، شیب، درجه حرارت، بارندگی، بافت و عمق خاک از نقشه‌های به دست آمده با استفاده از روش‌های زمین آمار بر مبنای داده‌های منطقه‌ای استخراج شد. تعیین ضریب تاثیر هریک از پارامترهای ذکر شده با استفاده از روش ماشین بردار انجام شد. سپس اقدام به پیش‌بینی حضور گونه‌های مذکور براساس پارامترهای بیوفیزیکی با استفاده از روش‌های داده‌کاوی گردید. الگوریتم‌های داده‌کاوی مورد استفاده در این تحقیق شامل ازدحام ذرات، رگرسیون لجستیک، شبکه‌های عصبی مصنوعی و نزدیک‌ترین همسایه می‌باشند. نتایج نشان داد که الگوریتم ازدحام ذرات و شبکه عصبی مصنوعی با میزان دقت 0/95 و ضریب کاپای 0/9 دارای دقت بالاتری در تعیین مناطق حضور گونه می‌باشد. نتایج این تحقیق نشان داد با استفاده از روش‌های داده‌کاوی امکان پیش‌بینی حضور گونه مورد نظر، براساس پارامترهای بیوفیزیکی با دقت بالایی فراهم می‌باشد.