کاربست نظریۀ جهان‌های متن در تحلیل داستان کوتاه «فی القطار» اثر محمد تیمور

نویسندگان

1 استاد زبان و ادبیات عربی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا ، همدان، ایران

2 استادیار زبان و ادبیات عربی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

doi
10.22034/mcal.2025.22714.2465
چکیده

«نظریه جهان‌های متن» به عنوان یک چارچوب مناسب در مطالعات شناختی معرفی می‌شود.این نظریه به عنوان یک رویداد زبانی تعریف می‌شود که شامل حداقل دو مشارک و بافتار متن است و چارچوبی برای تحلیل داستان در سه جهان مرتبط ارائه می‌دهد: جهان گفتمانی است به بافت موقعیتی متن می‌پردازد؛ جهان متن شامل عناصر جهان‌ساز و گزاره‌های نقش‌گستر است؛ و جهان‌های زیرشمول:شامل جهان‌های اشاره‌ای، نگرشی و معرفتی است. در این پژوهش با شیوۀ توصیفی- تحلیلی با رویکرد شناختی این سه جهان در داستان کوتاه «فی القطار» محمد تیمور تبیین شده و نتایج نشان می‌دهد که در لایۀ جهان گفتمان، باورها و احساس شخصیت‌های نقش اصلی دارد و در لایۀ جهان متن، بسامد گزاره‌های نقش‌گستر بیشتر است و در لایۀ جهان‌های زیر شمول ، نقل قول مستقیم غالب است و بسامد جهان‌های زیر شمول نگرشی با جهان‌های باور و آرزو درونه گیری شده است .زبان شناسی شناختی، بوطیقای شناختی، نظریۀ جهان‌های متن، محمدتیمور، داستان کوتاه.