شاه اسماعیل صفوی و شاهنامۀصفوی
نویسندگان
1 دانشآموختۀ کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی
2 استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ولی عصر رفسنجان
doi
10.22103/jis.2017.1593چکیده
شاه اسماعیل حکومتی در ایران تأسیس کرد که شالودۀاصلی آن را دیانت وملّیت تشکیل میداد. وی جهت ایجاد وحدت ملّی در ایران، مذهب تشیع را رسمیت بخشید. اوقصد داشت پیوندهای ملّی را در ایران مستحکمتر کند. حضور ازبکان در نواحی شرقی و عثمانی درغرب، این ضرورت را ایجاب میکردکه حس میهندوستی و وطنپرستی در ایرانیان بیش از پیش تقویت گردد. شاه اسماعیل عقیده داشت تقویت روحیۀ جنگاوری وسلحشوری در رویارویی با دشمن تنها با انگیزههای مذهبی تحقق پیدا نمیکند. آثار فراوانی که در دورۀ صفویه، بهویژه شاه اسماعیل اول به تأثیر از شاهنامۀفردوسی پدیدآمده، مؤیّد این است که فردوسی موردتوجه شاهان و درباریان و مهمترین منبع الهام شاعران و هنرمندان این دوره بودهاست. بهگواهی تاریخ، شاه اسماعیل حامی اصلی آثاری است که با محوریّت شاهنامۀ فردوسی شکلگرفتهاست. نگارندگان در این پژوهش در پی پاسخ به چرایی این توجّه هستند. ازآنجاکه شاه اسماعیل شیعهمذهب است و بنا بر پیشینۀ اعتقادی خود به فردوسی بهعنوان شاعری شیعه علاقۀ فراوانی داشتهاست، پیشفرض این تحقیق این است که شاهان صفوی بهطور عام و شاه اسماعیل بهصورت خاص به دلیل شیعی بودن به فردوسی توجه داشتهاند. بررسیها نشان میدهد غیر ازانگیزه های مذهبی، مصالح سیاسی وتمرکزگرایی عامل مهمّ توجه شاه اسماعیل به وحدت ملّی و احیای هویّت ملّی ایران و بهتبع آن شاهنامه بوده است.