مقایسۀ جامعه‌شناسانه‌ی سبک نوشتار زنانه و مردانه در شعر مقاومت براساس رویکرد لیکاف؛ بررسی موردی قصیده «آهات» فدوی طوقان و «بطاقة هویة» محمود درویش

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه ولایت، ایرانشهر، ایران.

2 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه ولایت، ایرانشهر، ایران.

doi
10.22034/mcal.2025.22072.2424
چکیده

ازآنجایی‌که رابین لیکاف پژوهشگر حوزه‌ی جامعه‌شناسی زبان، جنسیت را یکی از عواملی دانسته است که سبب تفاوت در سبک زبانی می‌گردد، جستار حاضر با شیوه‌ی توصیفی- تحلیلی و با بهره‌گیری از رویکرد لیکاف، در پی بازنمایی این تفاوت در زبان شعری فدوی طوقان و محمود درویش از منظوری متمایز برآمده است. با توجه به اینکه هر دو از شعرای مقاومت‌اند و آرمان فلسطین در شعرشان نمود بارزی یافته است، اهمیت این موضوع افزون می‌شود. بر اساس یافته‌های این پژوهش، در بخش‌های مختلف شعر «آهات» سرودۀ فدوی طوقان و «بطاقة هویة» اثر محمود درویش، تفاوت سبک نوشتار زنانه و مردانه مشهود است. این تفاوت‌های زبانی در لایه‌های لغوی، نحوی، بلاغی و اندیشگانی در سروده فدوی به شکل کاربرد جملات پرسشی و مرددگونه، توجه به جزئیات، تصویرسازی‌های زنانه و سیطره احساسات و عواطف بر خرد نمایان می‌شود؛ با این وجود، کاملا منطبق با معیارهایی که لیکاف برای زبان زنانه معرفی می‌کند، نیست. ولی در سروده درویش، کاربرد دشواژه‌ها، لحن آمرانه و تحکمی، صور خیال با ذهنیت مردانه، توجه به امور کلان، خردگرایی، استقامت و سرسختی به چشم میخورد. یافته‌های این جستار، بر انطباق زبان و لحن محمود درویش با معیارهای لیکاف صحه می‌گذارد.