شبکه همکاری‌های علمی در مقالات منتشرشده در حوزه نقد ادب عربی: تحلیل ساختار، خوشه‌بندی و تعاملات نویسندگان

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دکترا گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه شیراز و مربی گروه سنجش علم و فناوری، مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام ISC، شیراز، ایران

2 دانشیار گروه علم‌اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

3 استاد گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

4 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

5 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

doi
10.22034/mcal.2025.22625.2460
چکیده

همکاری‌های علمی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل ارتقای کیفیت و کمیت تولیدات علمی شناخته شده‌اند. در این پژوهش، الگوهای همکاری نویسندگان در مقالات حوزه نقد ادب عربی مورد بررسی قرار گرفته است. این پژوهش از نوع کاربردی و با استفاده از روش‌های تحلیل استنادی، علم‌سنجی و تحلیل شبکه اجتماعی انجام شده است. جامعه آماری شامل 4096 مقاله مرتبط با نقد ادب عربی بوده که با استفاده از نرم‌افزارهای Excel، SPSS، Ravar PreMap، UCInet و NetDraw تحلیل شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد گرایش غالب در تألیف مقالات، به صورت مشارکت گروهی است که بیانگر تمایل به همکاری نزدیک و محدود به یک یا چند همکار اصلی است. تحلیل الگوهای همکاری نشان داد که نزدیکی جغرافیایی نقش مهمی در تقویت مشارکت علمی دارد. دانشگاه‌های «آزاد اسلامی»، «تهران» و «تربیت مدرس» در مرکز این شبکه قرار دارند و نویسندگانی مانند «پروینی، روشنفکر و میرزایی» از نظر شاخص‌های مرکزیت درجه و نزدیکی، تأثیرگذارترین افراد در این شبکه شناخته شدند. نتایج شاخص مرکزیت بینابینی نشان داد که نویسندگانی مانند روشنفکر و صدقی توانایی بالایی در مدیریت جریان اطلاعات و تسهیل تعاملات بین نویسندگان دارند. نتایج این مطالعه بیانگر تأثیر برجسته دانشگاه‌های مطرح و پژوهشگران فعال در ارتقای سطح کیفی و کمی مقالات این حوزه است. زیرا این دانشگاه‌ها به منابع علمی، زیرساخت‌های پژوهشی و نیروی انسانی متخصص‌تری دسترسی دارند و پژوهشگران فعال نیز با مشارکت در شبکه‌های علمی و تولید منظم دانش، نقش کلیدی در جهت‌دهی به جریان تولیدات علمی ایفا می‌کنند.